Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
Józef Mackiewicz

Józef Mackiewicz

Józef Mackiewicz – urodzony 1 kwietnia 1902 roku w Petersburgu, zmarł 31 stycznia 1985 roku w Monachium. Polski pisarz i publicysta.

Życie

Ojciec Mackiewicza był dyrektorem i współwłaścicielem petersburskiej firmy importującej wina, jego matka pochodziła z Krakowa. W roku 1907 cała rodzina Mackiewiczów przeniosła się do Wilna, gdzie trzy lata później Józef rozpoczął naukę w gimnazjum klasycznym. Będąc uczniem szóstej klasy gimnazjum, jako siedemnastolatek, wziął ochotniczo udział w wojnie polsko-bolszewickiej, a po jej ukończeniu rozpoczął studia przyrodnicze na Uniwersytecie Warszawskim. Kontynuował je następnie na powstałym w Wilnie Uniwersytecie Stefana Batorego. W latach 1923-39 Mackiewicz pracował w wychodzącym w Wilnie Słowie, którego redaktorem był jego starszy brat, Stanisław Mackiewicz. Nieudane małżeństwo, jakie zawarł w 1924 roku, rozpadło się po kilku latach. Ożenił się ponownie w roku 1933 z pracującą w Słowie Barbarą Toporską. Trzy lata później wydał tom nowel 16-go między trzecią i siódmą, a następnie, w roku 1938 Bunt rojstów będący wyborem reportaży pisanych dla Słowa. Po wkroczeniu Sowietów do Polski uciekł do Kowna, jednak w listopadzie 1939 roku po przejęciu Wilna przez Litwinów powrócił i wydawał jedną z dwóch ukazujących się w Wilnie gazet codziennych – Gazetę Codzienną. W maju 1940 roku rząd litewski pozbawił go prawa publikacji, a gdy 15 czerwca 1940 roku Wilno ponownie przeszło w ręce sowieckie zarabiał na życie pracując jako drwal i woźnica. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej Niemcy zaproponowali mu redagowanie pisma w języku polskim, jednak Mackiewicz stanowczo odmówił. Publikował za to w wydawanym przez Niemców Gońcu Codziennym, co później stało się przyczyną oskarżeń o kolaborację. W maju 1943 roku po odkryciu przez Niemców w Katyniu grobów oficerów polskich zamordowanych przez Sowietów na zaproszenie niemieckie i za zgodą polskich władz podziemnych udał się do Katynia jako obserwator ekshumacji zwłok. Po powrocie w Gońcu Codziennym ukazał się wywiad z Mackiewiczem – relacja naocznego świadka. Uciekając przed ponowną okupacją sowiecką w 1944 roku Mackiewicz wraz z żoną przedostali się do Warszawy. Udało im się opublikować trzy numery pisma Alarm, gdzie dowodzili, że wygrana Sowietów w wojnie z Niemcami oznacza dla Polski kolejną okupację – tym razem sowiecką. Wciąż uciekając przed Sowietami, jesienią 1944 roku Mackiewiczom udało się dotrzeć do Krakowa; Mackiewicz napisał tutaj broszurę Optymizm nie zastąpi nam Polski. W styczniu 1945 roku Mackiewiczowie wyjechali do Rzymu i na zlecenie Biura Studiów II Korpusu Mackiewicz opracował białą księgę o mordzie katyńskim. Jednocześnie został oczyszczony z zarzutu kolaboracji z hitlerowcami przez sąd koleżeński Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. W Rzymie ukazał się też reportaż Mackiewicza o Ponarach. W latach 1946-1947 Mackiewicz zaczął regularnie publikować w kilku pismach emigracyjnych, między innymi w paryskiej Kulturze. Współpracował z emigracyjną prasą litewską, ukraińską, białoruską i rosyjską. W tym też czasie Mackiewiczowie przenieśli się do Londynu. Rok 1951 to przede wszystkim publikacja The Katyń Wood Murders, pierwszej książki na temat zbrodni katyńskiej. Kilka miesięcy później Mackiewicz został powołany przez komisję Kongresu Amerykańskiego do zbadania zbrodni katyńskiej jako świadek i jednocześnie ekspert. W roku 1955 Mackiewiczowie przenieśli się na stałe z Londynu do Monachium. Tu żyli oboje aż do śmierci, utrzymując się z mizernych honorariów za publikacje. Ukazały się wtedy też dwie kolejne książki Mackiewicza: Droga donikąd i Karierowicz. Dwa lata później wydana została Kontra, powieść o Kozakach dońskich, walczących w II wojnie światowej przeciw Sowietom, a następnie, na podstawie układu w Jałcie wydanego przez aliantów Sowietom. W roku 1962 ukazała się Sprawa pułkownika Miasojedowa oraz wydane własnym nakładem Zwycięstwo prowokacji, rzecz o przyczynach rozprzestrzeniana się komunizmu na świecie. Kolejne książki Mackiewicza to wydany w 1964 roku zbiór nowel Pod każdym niebem (ponowne wydanie z 1989 roku nosi tytuł Ściągaczki z szuflady Pana Boga), Lewa wolna (1965) i Nie trzeba głośno mówić (1969). W 1972 roku ukazała się analiza polityki Jana XXIII wobec komunizmu, w 1975 roku w książce Watykan w cieniu czerwonej gwiazdy Mackiewicz kontynuował wątek polityki Kościoła katolickiego wobec komunizmu – tym razem za pontyfikatu papieża Pawła VI. W latach osiemdziesiątych wydano jego wspólne z żoną wybory artykułów. Józef Mackiewicz zmarł 31 stycznia 1985 roku, jego żona przeżyła go o niecałe pół roku. Prochy obojga małżonków spoczęły w Londynie.

Twórczość


- 1936 - Między trzecią i siódmą
- 1938 - Bunt Rojstów
- Pan poseł i Julia
- 1951 - The Katyn Wood Murders
- 1949 - Katyn - Ungesuchtnes Verbrechen
- 1954 - Il massacro della foresta di Katyn
- 1955- Droga donikąd
- 1955 - Karierowicz
- 1957 - Kontra
- 1962 - Sprawa pułkownika Miasojedowa
- 1962 - Zwycięstwo prowokacji
- 1964 - Pod każdym niebem
- 1965 - Lewa wolna
- 1969 - Nie trzeba głosno mówić
- 1972 - W cieniu krzyża
- 1975 - Watykan w cieniu czerwonej gwiazdy
- 1984 - Fakty. Przyroda i ludzie

Nagroda Literacka im. Józefa Mackiewicza

Corocznie 11 listopada od 2002 r. przyznawana jest w Warszawie Nagroda Literacka im. Józefa Mackiewicza. Laureatami nagrody zostali:
- 2002 - Władysław i Ewa Siemaszkowie za pracę Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945
- 2003 - Marek Jan Chodakiewicz za pracę Ejszyszki. Kulisy zajść w Ejszyszkach, epilog stosunków polsko-żydowskich na Kresach, 1944-45
- 2004 - Wojciech Albiński za zbiór opowiadań Kalahari
- 2005 - Eustachy Rylski za powieść Człowiek z cienia

Patronat

Józef Mackiewicz jest patronem Gimnazjum nr 2 we Wrocławiu. Jego imię zostało nadane w dniu 31 stycznia 2005 roku, czyli w 20. rocznicę śmierci pisarza.

Witryna internetowa

Józefowi Mackiewiczowi i jego twórczości poświęcona jest witryna internetowa http://tylkoprawda.akcja.pl. Lista dyskusyjna poświęcona życiu i twórczości Józefa Mackiewicza http://groups.yahoo.com/group/mackiewicz/ Mackiewicz, Józef Mackiewicz, Józef

1 kwietnia


- imieniny: Grażyna, Hugo, Katarzyna, Teodora, Tomisław i Zbigniew
- Prima aprilis
- Cypr - Dzień EOKA
- Iran - Święto Republiki Islamskiej
- San Marino - Inwestytura nowego Regenta


- 1578 - William Harvey, angielski anatom i fizjolog (zm. 1657)
- 1697 - Abbé Prévost, francuski pisarz (zm. 1763)
- 1730 - Salomon Gessner, szwajcarski poeta (zm. 1788)
- 1750 - Hugo Kołłątaj, polski mąż stanu, publicysta polityczny (zm. 1812)
- 1753 - Joseph de Maistre, francuski filozof (zm. 1821)
- 1755 - Anthelme Brillat-Savarin, francuski pisarz (zm. 1826)
- 1776 - Sophie Germain, francuska matematyczka (zm. 1831)
- 1815 - Otto von Bismarck, niemiecki polityk (zm. 1898)
- 1837 - Jorge Isaacs, kolumbijski pisarz (zm. 1895)
- 1858 - Gaetano Mosca, włoski prawnik, socjolog, politolog i historyk (zm. 1941)
- 1865 - Richard Zsigmondy, austriacki chemik (zm. 1929)
- 1866 - Ferruccio Busoni, włoski pianista i kompozytor (zm. 1924)
- 1868 - Edmond Rostand, francuski dramatopisarz (zm. 1918)
- 1873 - Siergiej Rachmaninow, rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent (zm. 1943)
- 1875 - Edgar Wallace, angielski pisarz (zm. 1932)
- 1883 - Aleksander Aleksandrow, rosyjski kompozytor (zm. 1946)
- 1887 - Leonard Bloomfield, amerykański językoznawca (zm. 1949)
- 1900 - Wincenty Granat, polski duchowny katolocki, teolog i filozof (zm. 1979)
- 1902 - Józef Mackiewicz, polski pisarz i publicysta (zm. 1985)
- 1906 - Aleksander Jakowlew, rosyjski konstruktor lotniczy (zm. 1989)
- 1908 - Abraham Maslow, amerykański psycholog (zm. 1970)
- 1920 - Toshirô Mifune, japoński aktor (zm. 1997)
- 1925 - Wojciech Jerzy Has, polski reżyser (zm. 2000)
- 1926 - Anne McCaffrey, amerykańska pisarka science-fiction
- 1929 - Milan Kundera, czeski pisarz
- 1933 - Claude Cohen-Tannoudji, francuski fizyk
- 1940 - Wangari Maathai, kenijska działaczka ekologiczna, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla
- 1950 - Samuel Alito, amerykański prawnik
- 1957 - Katarzyna Grochola, polska pisarka
- 1966 - Konrad T. Lewandowski, polski pisarz science fiction i fantasy
- 1981 - Bjørn Einar Romøren, norweski skoczek narciarski


- 1204 - Eleonora Akwitańska, królowa francuska (ur. ok. 1122)
- 1205 - Almaryk II, król Cypru i Jerozolimy (ur. ok. 1155)
- 1455 - Zbigniew Oleśnicki, polski polityk, kardynał (ur. 1389)
- 1548 - Zygmunt I Stary, wielki książę litewski i król Polski (ur. 1467)
- 1872 - Hugo von Mohl, niemiecki botanik (ur. 1805)
- 1901 - François-Marie Raoult, francuski chemik i fizyk (ur. 1830)
- 1904 - Otto von Böhtlingk, niemiecki indianista (ur. 1815)
- 1917 - Scott Joplin, amerykański kompozytor i pianista (ur. 1868)
- 1922 - Karol I, cesarz austriacki (ur. 1887)
- 1939 - Anton Makarenko, radziecki pedagog i pisarz (ur. 1888)
- 1947 - Jerzy II, król Grecji (ur. 1890)
- 1952 - Ferenc Molnár, węgierski pisarz, dramaturg i dziennikarz (ur. 1878)
- 1965 - Helena Rubinstein, amerykańska założycielka firmy kosmetycznej polskiego pochodzenia (ur. 1870)
- 1966 - Flann O'Brien, irlandzki pisarz (ur. 1911)
- 1968 - Lew Landau, rosyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (ur. 1908)
- 1976 - Max Ernst, niemiecki rzeźbiarz i malarz (ur. 1891)
- 1976 - Werner Karl Heisenberg, niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (ur. 1901)
- 1984 - Marvin Gaye, amerykański piosenkarz (ur. 1939)
- 1986 - Erik Bruhn, duński tancerz i choreograf (ur. 1928)
- 1987 - Henri Cochet, francuski tenisista (ur. 1901)
- 1991 - Martha Graham, amerykańska tancerka i choreograf (ur. 1894)
- 1994 - Robert Doisneau, francuski fotoreporter (ur. 1912)


- 1656 - Król Jan II Kazimierz złożył we lwowskiej katedrze śluby, obierając Matkę Boską Częstochowską za patronkę i Królową Polski i zapowiedział walkę z najazdem szwedzkim aż do zwycięstwa.
- 1683 - Cesarz Leopold I zawarł z Janem III Sobieskim przymierze skierowane przeciwko Turcji.
- 1848 - Komitet Narodowy Polski zniósł część obowiązków chłopskich wobec dworów.
- 1900 - Podpoznańskie miejscowości: Łazarz, Wilda i Jeżyce zostały przyłączone do Poznania.
- 1919 - Powołano Główny Urząd Miar.
- 1919 - W poznańskim Ogrodzie Botanicznym (dziś Park Wilsona) otwarto Palmiarnię.
- 1930 - PLL LOT uruchomił pierwsze połączenie międzynarodowe.
- 1935 - Powstała Mała Orkiestra Polskiego Radia.
- 1945 - Stalowa Wola uzyskała prawa miejskie.
- 1981 - Wprowadzono reglamentację mięsa, wędlin i cukru.


-   286 - Cesarz Dioklecjan uznał swego towarzysza broni Maksymiana augustem i dał mu władzę nad zachodnią częścią cesarstwa rzymskiego.
- 1605 - Leon XI został wybrany papieżem.
- 1814 - W Fontainebleau doszło do abdykacji cesarza Napoleona I i jego pożegnania z wojskiem.
- 1916 - W Bułgarii został wprowadzony kalendarz gregoriański.
- 1918 - W Wielkiej Brytanii utworzono Royal Air Force (Królewskie Siły Powietrzne).
- 1924 - Adolf Hitler został skazany na 5 lat więzienia za próbę zamachu stanu.
- 1934 - Kanonizowano Jana Bosko.
- 1941 - ZSRR i Jugosławia zawarły pakt o przyjaźni.
- 1945 - II wojna światowa: rozpoczęła się inwazja wojsk amerykańskich na wyspę Okinawę.
- 1951 - Utworzono Mossad, izraelską organizację wywiadowczą.
- 1955 - Cypryjska organizacja EOKA dokonała zamachu bombowego na budynki brytyjskiej administracji na wyspie.
- 1960 - Wystrzelono pierwszego w historii satelitę meteorologicznego, TIROS 1.
- 1979 - Proklamowano Islamską Republikę Iranu. kwietnia 01 ko:4월 1일 ja:4月1日 simple:April 1 th:1 เมษายน

Sankt Petersburg

thumb Sankt Petersburg (ros. Санкт-Петербург) to miasto w Rosji, położone w delcie rzeki Newy oraz na przyległej wyspie; ma dostęp do Zatoki Fińskiej. Liczba mieszkańców miasta w obecnym roku wynosi 4,7 miliona ludzi, a jego powierzchnia to ponad 670 kilometrów kwadratowych (powierzchnia zespołu miejskiego jest jeszcze większa i wynosi 1439 kilometrów kwadratowych]. Zespół miejski ok. 5 550 000 mieszkańców. Zatoki Fińskiej W ciągu wieków zmianie ulegała nazwa miasta. Po wybuchu pierwszej wojny światowej w roku 1914 nazwę zamieniono na Piotrogród. W dziesięć lat później Piotrogród stał się Leningradem; w ten sposób uczczono pamięć Włodzimierza Lenina, zmarłego przywódcy Rosji Radzieckiej. Po upadku ZSRR miastu przywrócono dawną nazwę. Petersburg jest największym po Moskwie ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym i naukowym Rosji, jednak pod względem odwiedzin turystów przewyższa nawet starą Moskwę. Tzw. północna stolica Rosji została ogłoszona przez UNESCO ósmym najbardziej atrakcyjnym turystycznie miastem świata. W roku 2004 do Petersburga przyjechało 3,4 mln turystów z całego świata. Liczba turystów odwiedzających to miasto od paru lat stale wzrasta. Dzięki swojemu dogodnemu położeniu geograficznemu (59,93° N; 30,32° E) rozwinął się w nim przemysł stoczniowy (słynna Stocznia Bałtycka), maszynowy (Zakłady Elektrosiła, Zakłady Kirowskie), elektrotechniczny i elektroniczny, hutnictwo żelaza i metali kolorowych, przemysł chemiczny, a zwłaszcza gumowy, włókienniczy, odzieżowy, skórzano-obuwniczy, poligraficzny, drzewny, papierniczy, materiałów budowlanych oraz spożywczy. Petersburg jest wielkim węzeł kolejowym i drogowy oraz jeden z największych portów morskich Rosji. Port rzeczny połączony jest drogami wodnymi z morzami: Białym, Azowskim, Kaspijskim i Czarnym. Znajduje się tu także międzynarodowy port lotniczy. Moskwie W mieście istnieje 41 szkół wyższych, w tym uniwersytet, ponad 170 instytucji naukowo-badawczych, ponad dwa tysiące bibliotek (w tym Biblioteka imienia Michaiła Jewgrafowicza Sałtykowa-Szczedrina), obserwatorium astronomiczne Pułkowo, Teatr Maryjski, który w latach 1920-1992 funkcjonował jak Teatr Opery i Baletu im. Sergieja Kirowa. Można znaleźć tu ponadto filharmonię założoną w roku 1862, cieszącą się światową sławą. Petersburg jest jednym z głównych centrów muzealnych Europy, swoje zasoby udostępnia m.in. Ermitaż oraz Muzeum Rosyjskie. W pobliżu miasta znajdują się liczne miejscowości turystyczno-wypoczynkowe, takie jak Puszkin, Petrodworec, Pawłowsk, Zielonogorsk, Siestrorieck czy Gatczyna.

Historia miasta

Wiek XVIII

Sprawą prestiżową dla władców Rosji z dynastii Romanowów było uzyskanie dostępu do Morza Bałtyckiego. Przez ponad sto lat kolejni carowie nieskutecznie starali się osiągnąć wyznaczony cel. Dopiero w okresie rządów Piotra I Rosjanie znaleźli się nad Bałtykiem. Dzięki wojnie północnej, którą toczył ze Szwedami w latach 1701-1721 oraz zwycięstwie w bitwie pod Połtawą w roku 1710, a także korzystnych ustaleniach pokoju w Nystad, mógł przystąpić do zagospodarowywania nadmorskich obszarów. Głównym marzeniem cara było zbudowanie od podstaw miasta, które miało świadczyć o narodzinach potęgi państwa rosyjskiego. Prace nad budową rozpoczęły się już w roku 1703 na wyzwolonej z rąk Szwedów Wyspie Zajęczej. Pierwszą budowlą wzniesioną na obszarze wyspy była Twierdza Pietropawłowska, którą rozpoczęto wznosić na mocy rozkazu cara z dnia 16 maja (27 maja według kalendarza gregoriańskiego) 1703 roku. Dzień ten jest uznawany za datę założenia miasta. Na płycie kamiennej specjalnie przygotowanej na tę uroczystość wyryto następujący napis: "Roku pańskiego 1703, 16 maja założone zostało przez cara i wielkiego księcia Piotra Aleksiejewicza miasto Sankt-Petersburg".
16 maja

Linki zewnętrzne


- [http://www.spb.ru/eng/ Strona domowa miasta (ang., ros.)]
- [http://www.alexanderpalace.org/petersburg1900/ "Sankt Petersburg 1900 - fotokatalog stolicy cesarskiej Rosji"]
- [http://www.hermitagemuseum.org/ Strona Ermitażu

1985


- 1985 als:1985 ko:1985년 ja:1985年 nb:1985 simple:1985 th:พ.ศ. 2528

Monachium

Monachium (niem. München ) to miasto w południowych Niemczech, stolica Bawarii. Położone na Wyżynie Bawarskiej, nad rzeką Izarą. Największy ośrodek gospodarczy i kulturalno-naukowy tej części kraju. Liczba mieszkańców: 1,268 mln (31.12.2003), zespół miejski 2,3 mln Powierzchnia: 310,4 km2

Zabytki i turystyka

Izarą Izarą Izarą Monachium jest jednym z najciekawszych ośrodków turystycznych kraju. Posiada wielki międzynarodowy port lotniczy.
- Marienplatz
  - XV-wieczny ceglanym kościołem NMP (Frauenkirche)
- kościół św. Piotra (Peterskirche) XI wiek
- jezuicki kościół św. Michała (Michaelskirche)
  - pochówej Ludwika II
- Asamkirche -kościół rodziny architektów Asam
- neogotycki Nowy Ratusz (Neues Rathaus)
  - Glockenspiel
- siedziba bawarskiego parlamentu Maximilium XIX wiek
- barokowy Schloß Nymphenburg z XVII wieku
- Museum für Wissenschaft und Technologie
- Glypthotek - sztuka antyczna
- Alte Pinakothek - malarstwo światowe XIV-XVIII wieku
- Neue Pinakothek - malarstwo światowe XIX i XX wiek
- Ogrody botaniczne i zoologiczne.
  - Englischer Garten (Ogród angielski)

Kultura i sztuka


- Bawarska Akademia Nauk
- liczne szkoły wyższe
  - uniwersytet (1472) (Ludwig Maximilian Uniwersität) (LMU)
  - politechnika
  - Akademia Sztuk Pięknych
- teatry
- wydawnictwa
- wytwórnie filmowe

Gospodarka

Monachium jest wielkim ośrodkiem gospodarczym i finansowym z siedzibami banków, ubezpieczalni (m.in. największego w świecie towarzystwa reasekuracyjnego Munich Re), instytucji handlowych, a także wielkich korporacji - np. siedziba koncernu BMW. Przemysł:
- samochodowy [http://www.bmw.de BMW]
- lotniczy
- precyzyjny
- elektrotechniczny
- elektroniczny
- maszynowy
- piwowarski
- chemiczny Inne:
- międzynarodowy urząd patentowy
- targi książki
- targi żywności

Historia

Miasto powstało w XII wieku przy zamku i klasztorze stąd nazwa bei den Mönchen - przy mnichach. Od połowy XIII wieku Monachium stało się siedzibą rodu von Wittelsbach. W tym mieście przedstawiciele tej dynastii panowali przez następne stulecia. Od czasów napoleońskich miasto zostało stolicą królestwa Bawarii.

Zobacz też


- Letnie Igrzyska Olimpijskie
- Bayern München (Mistrz nad mistrzami w zdobywaniu tytułów)
- Oktoberfest (Największe na świecie targi piwa)

Linki zewnętrzne


- [http://www.muenchen.de/ Strona domowa miasta (niem., ang., fr., wł.)]
- [http://www.travel-impressions.de/munich/muenchen.htm Monachium Fotos] Kategoria:Monachium ko:뮌헨 ja:ミュンヘン simple:Munich th:มิวนิก

1907


- 1907 ko:1907년 ms:1907 ja:1907年 simple:1907 th:พ.ศ. 2450

Wojna polsko-bolszewicka

Wojna polsko-bolszewicka (zwana również wojną polsko-rosyjską 1919-1921,wojną 1920 r., wojną bolszewicką i - niepoprawnie - wojną polsko-sowiecką) to określenie wojny pomiędzy nowo powstałą II Rzeczpospolitą a znajdującą się w środku wojny domowej bolszewicką Rosją, przekształcającą się w ZSRR.

Przyczyny wybuchu wojny

Niezależnie od głębszych powodów wojny bezpośrednią przyczyną wybuchu walk była ewakuacja niemieckiej armii Ober-Ost zajmującej obszar dwóch i pół tysiąca kilometrów od Zatoki Botnickiej po Morze Azowskie, która pozostawała na terenach kresów po podpisaniu przez Rosję sowiecką osobnego pokoju z Niemcami i Austrią (traktat brzeski). Polscy historycy mówią niekiedy o "napaści" bolszewików, zaś historycy sowieccy mówią o "polskich agresorach". Wydaje się, że żadna ze stron nie potrzebowała zachęty, próżnia powstała po ewakuacji wojsk niemieckich musiała być bowiem przez kogoś zagospodarowana. Bolszewicy ruszyli jako pierwsi na Ober-Ost, tworząc 16 listopada 1918 Armię Zachodnią, która następnie zajęła Mińsk i Wilno, zanim wojska polskie rozpoczęły jakiekolwiek działania. 12 stycznia 1919 sowieckie Naczelne Dowództwo nakazało wykonanie "rozpoznania w głąb" do rzek Niemna i Szczary, a następnie 12 lutego aż po Bug, w ten sposób rozpoczynając operację "Cel Wisła".

Początek walki

Wojna rozpoczęła się 14 lutego 1919 starciem koło miasteczka Mosty na Białorusi. Szczupłe siły polskie, składające się z 12 batalionów piechoty, 12 szwadronów kawalerii i 3 baterii artylerii, działały tam na dwóch, dość równomiernie obsadzonych odcinkach frontu. Formacjami odcinka południowego (rzeka Prypeć - miasteczko Szczytno), czyli Grupy Podlaskiej, przemianowanej potem na Grupę Poleską, dowodził gen. Antoni Listowski. Jego oddziały prawym swym skrzydłem utrzymywały łączność z Grupą Wołyńską gen. Edwarda Rydza-Śmigłego i koncentrowały się głównie pod Antopolem na kierunku Brześć-Pińsk i koło Berezy Kartuskiej. Oddziały odcinka północnego (Szczytno-Skidel) należały do Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen. Wacława Iwaszkiewicza-Rudoszańskiego, który swoje oddziały skupiał przede wszystkim w rejonie Wołkowyska. Na tych pozycjach walczono z niewielkimi siłami Armii Czerwonej, zaangażowanej wówczas głównie w działaniach zbrojnych przeciw kontrrewolucyjnym białym generałom. Na początku marca formacje zgrupowań polskich przeszły do akcji zaczepnej, opanowały na wschodzie Słonim (2 marca) i Pińsk (5 marca), a na północy dotarły pod Lidę, gdzie zatrzymały się na kilka tygodni. Dalsze decyzje w sprawie działań na wschodzie zostały podjęte w pierwszej dekadzie kwietnia, zgodnie z wolą Józefa Piłsudskiego, który uznał konieczność przejęcia inicjatywy na północno-wschodnim teatrze wydarzeń wojennych.

Kalendarium wydarzeń


- kwiecień 1919 - zdobycie Wilna przez Polaków
- sierpień 1919 - zdobycie Mińska przez Polaków
- styczeń 1920 - Armia Czerwona formuje 700 tysięczne siły nad Berezyną
- sierpień 1920 - obrona Lwowa
  - pięć armii rosyjskich zbliża się do okolic Warszawy
  - brak bolszewickiej zgody na linię graniczną zaproponowaną przez Brytyjczyków (tzw. Linia Curzona)
  - Wielka Brytania odmawia pomocy Polsce
  - Francja ogranicza się do niewielkich kontyngentów wojskowych
  - niemieccy dokerzy w Gdańsku i czescy kolejarze w Brnie opóźniają dostawy dla Polski
  - 10 sierpnia Wisłę przekraczają Kozacy Gaj Chana
  - 13 sierpnia armia rosyjska pod wodzą Michaiła Tuchaczewskiego uderza na Warszawę
  - odparcie pierwszego ataku na przyczółek mostu na Wiśle
  - zatrzymanie wojsk rosyjskich nad Wkrą przez Piątą Armię pod dowództwem Władysława Sikorskiego
  - 16 sierpnia polska ofensywa przedziera się przez tyły armii Tuchaczewskiego
  - 17 sierpnia - bitwa pod Zadwórzem na przedpolach Lwowa
  - 18 sierpnia - otoczenie armii Tuchaczewskiego (bitwa warszawska, tzw. Cud nad Wisłą)
  - 31 sierpnia - okrążenie armii Budionnego (pod Komarowem)
  - koniec miesiaca - stabilizacja frontu nad Niemnem
- 22 września - początek ofensywy polskiej nad Niemnem
- 25 września - zdobycie Grodna
- 28 września - opanowanie Lidy
- 12 października - zdobycie Mołodeczna
- 12 października - zdobycie Mińska
- 12 października - podpisanie rozejmu
- 18 października - wejście w życie rozejmu
- 18 marca 1921 - podpisanie traktatu pokojowego w Rydze Image:PBW March 1919.png|Marzec 1919 Image:PBW December 1919.png|Grudzień 1919 Image:PBW June 1920.png|Czerwiec 1920 Image:PBW August 1920.png|Sierpień 1920 Image:Rzeczpospolita 1920.png|Granice po pokoju w Rydze, 1921

Zobacz też


- pułki kawalerii polskiej 1918-1920, II Rzeczpospolita, traktat ryski

Linki zewnętrzne


- [http://www.lo2.olsztyn.pl/historia/rp2/Historia/Bolszewicka/6.jpg Mapka]
- [http://encyklopedia.pwn.pl/81337_1.html Z encyklopedii PWN]
- [http://www.bankkadr.com.pl/jflis/r20/historia.htm Historia 1920]
- [http://www.radzymin.info/art.php?artid=73 Wojna polsko-bolszewicka na Infor.pl]
- [http://www.mochola.org Emigracja rosyjska w Polsce w okresie międzywojennym] Polsko-bolszewicka, Wojna Kategoria:II Rzeczpospolita ja:ポーランド・ソ連戦争

Uniwersytet Warszawski

Uniwersytet Warszawski jest jedną z ważniejszych uczelni państwowych Polski. Jego władze, część administracyjna i niektóre z wydziałów urzędują w zabytkowych gmachach przy Krakowskim Przedmieściu, wśród których wyróżnia się pałac Tyszkiewiczów z końca XVIII wieku oraz klasycystyczny Pałac Kazimierzowski, wzniesiony w XVII wieku jako letnia rezydencja króla Władysława IV (obecnie siedziba rektoratu). Na terenie uniwersytetu znajduje się "Szkoła Główna", budynek w którym obecnie mieści się Instytut Archeologii Wydziału Historycznego. Dawny gmach Biblioteki Uniwersyteckiej, tzw. Stary BUW, po wybudowaniu dla biblioteki nowego, przestronnego lokum na ulicy Dobrej, został zmodernizowany. Obecnie znajdują się w nim sale wykładowe. Naprzeciw bramy głównej uniwersytetu znajduje się pałac Czapskich, w którym mieści się warszawska Akademia Sztuk Pięknych. Tutaj mieszkał i tworzył Fryderyk Chopin przed wyjazdem z Polski w 1830 roku. Również naprzeciw Uniwersytetu, po przeciwnej stronie Krakowskiego Przedmieścia znajduje się znana Księgarnia im. Bolesława Prusa. Poza kampusem głównym mieści się m.in. Wydział Nauk Ekonomicznych (ul. Długa - Muranów / Nowe Miasto), Psychologii (Muranów - ul. Stawki), Wydział Lingwistyki Stosowanej i Filologii Wschodniosłowiańskich, Zarządzania (Mokotów - ul. Szturmowa). W dzielnicy Ochota, w tzw. "Kampusie Ochota", znajdują się: Wydział Biologii, Wydział Chemii, Wydział Geologii, Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki, Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego (ICM).

Historia Uniwersytetu Warszawskiego


- 1816-1831 - Królewski Uniwersytet Warszawski
  - W 1816 car Rosji i król Polski Aleksander I przychylił się do inicjatywy Stanisława Kostki Potockiego i Stanisława Staszica, zezwalając (Postanowienie naznaczaiące założenie Szkoły Głównéy pod imieniém Królewskiego Uniwersytetu z dnia 7 (19) listopada 1816 r. - Dz.Pr.K.P. Tom XIII, Nr 51, str. 90-95) na utworzenie uniwersytetu - przez połączenie Szkoły Prawa i Nauk Administracyjnych (zał. 1808) oraz Szkoły Lekarskiej (zał. 1809). Po uzupełnieniu uczelnia składała się z pięciu wydziałów:
    - Prawa i Nauk Administracyjnych
    - Nauk Lekarskich
    - Filozoficznego
    - Teologicznego
    - Nauk i Sztuk Pięknych (w latach 1826-1829 studiuje tu Fryderyk Chopin)
  - 1830 - car Rosji i król Polski Mikołaj I, upamiętniając swego brata Aleksandra I, przemianowuje uczelnię na Uniwersytet Królewsko-Aleksandrowski (Postanowienie dozwalaiące Uniwersytetowi Warszawskiemu przyiąć nazwanie Uniwersytetu Królewsko-Alexandrowskiego z dnia 18 (30) marca 1830 r. - Dz.Pr.K.P. Tom XIII, Nr 51, str. 86-90)
  - Po upadku Powstania listopadowego, w którym licznie wzięli udział studenci, uniwersytet został zamknięty.
- 1857 - Ponowne otwarcie uczelni pod nazwą Akademia Medyko-Chirurgiczna
- 1862 - Otwarcie nowych wydziałów:
  - Prawa i Administracji
  - Filologiczno-Historycznego
  - Matematyczno-Fizycznego
- Po przyłączeniu nowych wydziałów następuje zmiana nazwy na Szkołę Główną. Rektorem uczelni zostaje Józef Mianowski
- zamknięcie Szkoły po Powstaniu styczniowym
- 1870 - 1915 - Cesarski Uniwersytet Warszawski
- 1915 - 1918 - Uniwersytet Warszawski
  - Niemieckie władze okupacyjne wyraziły zgodę na działalność polskich wyższych uczelni.
- 1918 - 1935 - Uniwersytet Warszawski
- 1935 - 1939 - Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie
- 1939 - 1944 - Tajny Uniwersytet Warszawski
- 1945 - 1956 - Uniwersytet Warszawski
  - grudzień 1945 - rozpoczęcie zajęć dla ponad 4000 studentów.
  - 1950 - Rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 października 1949 r.likwiduje się Wydziały: Lekarski i Farmaceutyczny i wyodrębnia się Akademię Lekarską (później Medyczną).
  - Usuwa się Wydział Teologii Ewangelickiej i Wydział Teologii Katolickiej, wyodrębniając odpowiednio Chrześcijańską Akademię Teologiczną i Akademię Teologii Katolickiej.
- 1956 - 1989 - Uniwersytet Warszawski
  - 1968 - UW otwiera filię w Białymstoku, przekształconą w 1997 w samodzielny Uniwersytet w Białymstoku

Rektorzy

#Ks. Wojciech Szweykowski 1818 - 1831 #Józef Karol Skrodzki 1831 #Józef Mianowski 1862 - 1869 #Józef Brudziński 1915 - 1917 #Antoni Kostanecki 1917 - 1919 #Stanisław Józef Thugutt 1919 - 1920 #Jan Karol Kochanowski 1920 - 1921 #Jan Mazurkiewicz 1921 - 1922 #Jan Łukasiewicz 1922 - 1923; 1931 - 1932 #Ignacy Koschembahr-Łyskowski 1923 - 1924 #Franciszek Kryształowicz 1924 - 1925 #Stefan Pieńkowski 1925 - 1926; 1933 - 1936; 1945-1947 #Bolesław Hryniewiecki 1926 - 1927 #Ks. Antoni Szlagowski 1927 - 1928 #Gustaw Przychocki 1928 - 1929 #Tadeusz Brzeski 1929 - 1930 #Mieczysław Michałowicz 1930 - 1931 #Józef Ujejski 1932 - 1933 #Włodzimierz Antoniewicz 1936 - 1939 #Jerzy Modrakowski 1939 #Franciszek Czubalski 1947 - 1949 #Jan Wasilkowski 1949 - 1952 #Stanisław Turski 1952 - 1969 #Zygmunt Rybicki 1969 - 1980 #Henryk Samsonowicz 1980 - 1982 #Kazimierz Albin Dobrowolski 1982 - 1985 #Klemens Szaniawski (Rector electus) 1984 #Grzegorz Białkowski 1985 - 1989 #Andrzej Kajetan Wróblewski 1989 - 1993 #Włodzimierz Siwiński 1993 - 1999 #Piotr Węgleński 1999 - 2005 #Katarzyna Chałasińska-Macukow wybrana na kadencję od 1 września 2005

Struktura

W skład Uniwersytetu Warszawskiego wchodzi 18 wydziałów, a także liczne jednostki dydaktyczne i administracyjne.

Wydziały


- Wydział Biologii
- Wydział Chemii
- Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych
- Wydział Filozofii i Socjologii
- Wydział Fizyki
- Wydział Geografii i Studiów Regionalnych
- Wydział Geologii
- Wydział Historyczny
- Wydział Lingwistyki Stosowanej i Filologii Wschodniosłowiańskich
- Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki
- Wydział Nauk Ekonomicznych
- Wydział Neofilologii
- Wydział Pedagogiczny
- Wydział Polonistyki
- Wydział Prawa i Administracji
- Wydział Psychologii
- Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji
- Wydział Zarządzania Wydział Zarządzania

Pozostałe jednostki naukowo-dydaktyczne


- Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. prof. Kazimierza Michałowskiego
- Centrum Europejskie UW
- Centrum Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych i Edukacji Europejskiej UW
- Centrum Otwartej i Multimedialnej Edukacji (COME)
- Centrum Studiów Samorządu Terytorialnego i Rozwoju Lokalnego
- Instytut Ameryk i Europy
  - Centrum Studiów Latynoamerykańskich UW (CESLA)
  - Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych(EUROREG)
  - Ośrodek Studiów Amerykańskich (OSA)
- Instytut Studiów Społecznych
- Interdyscyplinarne Centrum Genetyki Zachowania
- Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego (ICM)
- Katedra Erazma z Rotterdamu
- Katedra UNESCO - Trwałego rozwoju
- Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych (Kolegium MISH)
- [http://www.mismap.uw.edu.pl/ Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych] (Kolegium MISMaP)
- Laboratorium Ciężkich Jonów
- Międzywydziałowe Studia Ochrony Środowiska
- Ośrodek Badań Archeologicznych w Novae
- Ośrodek Badań nad Tradycją Antyczną w Polsce i w Europie Środkowowschodniej (OBTA)
- Ośrodek Kultury Francuskiej i Studiów Frankofońskich
- Ośrodek Studiów Brytyjskich
- Polski Komitet Alliance Française
- Studium Wychowania Fizycznego i Sportu
- Szkoła Języków Obcych
- Uniwersyteckie Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym
- Uniwersytecki Ośrodek Transferu Technologii (UOTT)

Inne jednostki


- Archiwum
- [http://www.buw.uw.edu.pl Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie] (BUW)
- [http://www.chor.uw.edu.pl Chór Akademicki]
- Muzeum UW
- Teatr Akademicki
- Wydawnictwa
- Zakład Graficzny
- Zespół Pieśni i Tańca "Warszawianka"

Galeria wielkich postaci związanych z UW

..., Kazimierz Kuratowski, Leon Petrażycki, Krystyna Goldbergowa, Aleksander Gieysztor, Wacław Sierpiński, Zygmunt Kubiak... Absolwentami byli literaci Aleksander Głowacki (Bolesław Prus), Julian Tuwim czy Witold Gombrowicz.

Linki zewnętrzne


- [http://www.uw.edu.pl/ Strona główna Uniwersytetu Warszawskiego]
- [http://www.net.icm.edu.pl/ Sieć komputerowa Uniwersytetu Warszawskiego]
- [http://www.buw.uw.edu.pl/ Strona BUWu]
- [http://www.chor.uw.edu.pl/ Strona Chóru Akademickiego UW] Kategoria:Polskie uczelnie wyższe Kategoria:Warszawa

Uniwersytet Wileński

Uniwersytet Wileński to jedna z najstarszych uczelni w środkowej Europie. Przyjmuje się, że uczelnia powstała w 1579 r, kiedy król Stefan Batory przeznaczył środki na przekształcenie Wileńskiego Kolegium Jezuickiego, w uczelnię o nazwie "Academia et Universitas Vilnensis Societatis Jesu". Rok później ustanowienie tej uczelni oficjalnie zaaprobował papież Grzegorz XIII. Oficjalnym językiem wykładowym tej uczelni była łacina, zaś wykładowcami byli uczeni pochodzących z różnych części Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Początkowo miała wydziały filozoficzny, teologiczny i prawniczy. Uczelnia bardzo długo stanowiła jedyną wyższą szkołę na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego. Do najbardziej znanych uczonych związanych z Jezuickim okresem uczelni są m.in. Mathias Casimir Sarbievius - poeta piszący po łacinie i litewsku, Albertas Vijukas-Kojelavicius - który jest autorem pierwszej, pełnej historii Litwy, Marcin Śmigłecki - autor popularnego w całej Europie podręcznika logiki. W XVIII w. na uczelni tej opracowano zasady gramatyki i ortografii jęz. litewskiego i rozpoczęto wydawanie pierwszych książek po litewsku. W 1753 r. otwarto obserwatorium astronomiczne i utworzono przy nim wydział fizyki i astronomii. Po kasacie Zakonu Jezuitów w 1773 r. Akademia została przejęta i zreformowana na uczelnię świecką przez Komisję Edukacji Narodowej. Jednym z elementów reformy było rozpoczęcie wykładania po polsku i litewsku na niektórych wydziałach (literatury i historii Polski i Litwy, nauk przyrodniczych i matematycznych). W okresie tym uczelnia ta nadal posiadała, oficjalnie tradycyjną, łacińską nazwę ""Academia et Universitas Vilnensis" - z której usunięto tylko słowa "Societatis Jesu". Zaczęto ją jednak coraz częściej nazywać w tym okresie Uniwersytetem a nie Akademią. W okresie od reformy KEN do rozbiorów Rzeczpospolitej, uczelnia ta przeżyła krótki okres ponownego rozkwitu. Posiadała ona m.in. najlepszy w Rzeczpospolitej wydział medyczny założony przez sprowadzonego z Wiednia Johanna Petera Franka. Po rozbiorach, uczelnia utraciła na krótko status szkoły wyższej, stając się "Powszechną Szkołą Wileńską", jednakże w 1803 r, odzyskała swój status i za zgodą cara Aleksandra I funkcjonowała pod nazwą Imperialnego Uniwersytetu Wileńskiego. W okresie aż do Powstania Listopadowego, uczelnia ta przeżyła kolejny, krótki okres świetności. Do najbardziej znanych uczonych tego okresu związanych z Uniwersytetem należą: (Jan Śniadecki, Jędrzej Śniadecki, Joachim Lelewel, Simonas Daukantas i Joseph Frank - syn Johanna). W okresie tym na uczelni tej studiowało też dwóch najbardziej znanych polskich poetów romantycznych: Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki. Po Powstaniu Listopadowym car Mikołaj I nakazał całkowitą likwidację uczelni, jako rodzaj kary, za udział wielu uczonych i studentów w powstaniu. Uczelnia została ponownie odtworzona dopiero w 1919 r. Uzyskała wtedy nazwę Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie. Językiem wykładowym w okresie międzywojennym był wyłącznie polski, a uczelnia była przez Polaków traktowana jako ostoja polskości na tych terenach, zaś przez Litwinów jako czynnik polonizacji Litwy. W okresie międzywojennym uczelnia nie odzyskała dawnej świetności. Jednym z najlepszych wydziałów była filologia polska, w cieniu której powstała grupa poetycka Żagaryści, do której m.in. należał Czesław Miłosz. Po 1939 r. uczelnia wraz całym Wilnem przeszła na krótko pod władzę Republiki Litewskiej. Zmieniono w tym czasie jej nazwę na Vilniaus Universitetas i wprowadzono po raz pierwszy litewski jako oficjalny język wykładowy, choć z braku własnych kadr pozostawiono na stanowiskach wielu polskich profesorów, którzy prowadzili zajęcia nadal po polsku. Po zajęciu Litwy przez ZSRR, z uczelni usuwano powoli większość "reakcyjnych" profesorów Polaków i Litwinów i zaprowadzano na niej nowe "radzieckie" porządki. W trakcie okupacji hitlerowskiej uczelnia została ponownie całkowicie zlikwidowana. Na jesieni 1944 wznowiono działalność. Uczelnia ta stała się prowincjonalnym uniwersytetem, z językiem wykładowym rosyjskim i nielicznymi wykładami po litewsku (głównie na wydziale filologii litewskiej). W okresie tym jednak uczelnia ta rozrosła się do rozmiarów prawdziwego uniwersytetu z pełnym kompletem wydziałów, na której kształciło się ponad 5000 studentów. W 1990 r. po odzyskaniu przez Litwę niepodległości, uczelni przywrócono jej nazwę z krótkiego okresu lat 1939-1941, a oficjalnym językiem wykładowym po raz drugi w historii stał się litewski. Tradycje Uniwersytetu Stefana Batorego kontynuuje dziś Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, współtworzony przez profesorów tej uczelni. Do Torunia trafiła też część zbiorów bibliotecznych i pamiątek po Uniwersytecie Stefana Batorego. Linki zewnętrzne
- [http://www.vu.lt Strona internetowa Uniwersytetu Wileńskiego] Wileński Uniwersytet

Stanisław Mackiewicz

Stanisław Mackiewicz (18 grudnia 1896 w Petersburgu - 18 lutego 1966 w Warszawie). Pseudonimy: Cat, Gallieni Gallus, Quand meme, Gaston de Cerizay. Starszy brat Józefa Mackiewicza, pisarza i publicysty. Pochodził z zubożałej rodziny ziemiańskiej pieczętującej się herbem Boża Wola. Wybitny publicysta przedwojenny, konserwatysta zaliczany do stronnictwa "Żubrów kresowych", monarchista. Od roku 1916 członek "Zetu", od 1917 związany z Polską Organizacją Wojskową. Podczas wojny polsko-bolszewickiej wstąpił ochotniczo do oddziału jazdy mjr. W. Dąbroskiego (późniejszy 13 pułk ułanów wileńskich). 1922-1939 założyciel, wydawca i redaktor naczelny "Słowa", wychodzącego w Wilnie dziennika konserwatywnego popieranego i finansowanego przez kresowe środowisko ziemiańskie. W roku 1931 odbył podróż po ZSRR, której owocem była publicystyczna książka "Myśl w obcęgach", krytykująca tamtejsze stosunki. Zwolennik Józefa Piłsudskiego; po zamachu majowym doprowadził do spotkania Piłsudskiego z arystokracją w zamku Radziwiłłów w Nieświeżu 25 października 1926. 1928-1935 poseł na sejm z ramienia BBWR. Po śmierci Józefa Piłsudskiego w opozycji wobec ostatnich rządów sanacji za co w 1939 przez 17 dni więziony był w Berezie Kartuskiej po zarzutem ,,osłabiania ducha obronnego Polaków" gdyż ostro krytykował politykę obronną ówczesnych władz. 18 września 1939 opuścił kraj i wyjechał na zachód. Przeciwnik polityki gen. Władysława Sikorskiego. 1954-1955 premier rządu na uchodźstwie. W 1956 wrócił do Polski. Pseudonim "Cat" zaczerpnął z opowiadania Rudyarda Kiplinga o kocie, który chodził własnymi ścieżkami. Ważniejsze książki:
- Historia Polski od 11 listopada 1918 r. do 17 września 1939 r.
- Historia Polski od 17 września 1939 r. do lipca 1945 r.
- Myśl w obcęgach
- Londyniszcze
- Europa in flagranti
- Był bal
- Zielone oczy
- Muchy chodzą po mózgu
- Dostojewski
- Stanisław August
- Dom Radziwiłów
- Herezje i prawdy
- Klucz do Piłsudskiego
- Kto mnie wołał czego chciał Szerszy biogram: http://www.klubscm.konserwatysta.net/biografia.htm Mackiewicz, Stanisław Mackiewicz, Stanisław Mackiewicz, Stanisław Mackiewicz, Stanisław Mackiewicz, Stanisław

1924


- 1924 ko:1924년 ms:1924 ja:1924年 simple:1924 th:พ.ศ. 2467

1933


- 1933 ko:1933년 ja:1933年 nb:1933 simple:1933

Kowno

Kowno (lit. Kaunas), drugie pod względem liczby mieszkańców miasto Litwy (366,6 tys. mieszkańców, stan na 1 lipca 2004) i największy ośrodek przemysłowy kraju. Położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii.

Historia

Wilii Pierwsze wzmianki w 1361 roku. W XIII wieku powstał tu gród obronny, chroniący Litwinów przed najazdami Krzyżaków, którzy zdobywali go jednak wielokrotnie, m.in. w 1362 roku. W 1384 Krzyżacy wznieśli, zachowany do dziś, warowny zamek ) mający stanowić bazę wypadową do dalszych najazdów, szczególnie na Wilno i Troki. Ostatecznie przynależność państwowa Kowna uregulowana została po bitwie grunwaldzkiej (1410) i pokoju toruńskim (1411). W 1398 roku powstaje w mieście stowarzyszenie kupców niemieckich, utrzymujące szerokie kontakty z miastami hanzeatyckimi (m.in. Rygą), co pozwoliło miastu szerzej otworzyć się na ówczesne "nowinki". W 1408 roku książę Witold nadaje Kownu prawa miejskie (magdeburskie), powstaje samorząd administracyjny, gospodarczy i sądowy. W 1581 Kowno otrzymuje prawo składu. Od tego czasu miasto rozwijało się pomyślnie, mimo wybuchających raz po raz pożarów (1537, 1731), epidemii cholery i dżumy, a także powodzi. Szczególny rozkwit miasta przypadł na drugą połowę XVIII wieku. Projektowanego na sejmie grodzieńskim województwa kowieńskiego nie utworzono z powodu III rozbioru Polski. W jego wyniku miasto przypadło Rosji i włączono je w obręb guberni wileńskiej. 1812 miasto poniosło ogromne straty związane z wyprawą rosyjską Napoleona. Mieszkańcy Kowna aktywnie uczestniczyli w powstaniach narodowych - listopadowym (1830) i styczniowym (1863), co nie pozostało bez wpływu na stosunek władz rosyjskich do grodu nad Niemnem. styczniowym (1863) W 1842 Kowno stało się stolicą guberni obejmującej zachodnią Litwę, co wpłynęło na przyspieszenie rozwoju gospodarczego i cywilizacyjnego miasta. W 1861 oddano linię kolejową łączącą Kowno z Królewcem i Warszawą. Pod koniec XIX wieku powstało Muzueum Miejskie, teatr i pierwsza biblioteka miejska. Na przełomie XIX i XX wieku w związku ze zbliżającą się wielkimi krokami wojną, władze rosyjskie zamieniły Kowno w twierdzę, co wpłynęło na zakaz budowy domów wyższych niż trzy piętra. Miasto zachowało więc swój prowincjonalny (w porównaniu z Wilnem) wygląd. Plany carskie nie na wiele się zdały, gdyż Niemcy zdobyli Kowno 18 sierpnia 1915 roku i okupowali je aż do 1919 roku. 21 grudnia 1918 r. agenci sowieccy powołali tu republikę radziecką, która nie ciesząc się poparciem Litwinów, ani tym bardziej Niemców, upadła po parunastu dniach. W mieście zaczęła rządzić Taryba ze Smetoną, Voldemarasem i Narutoviciusem na czele (Wilno było pod okupacją sowiecką). W dwudziestoleciu międzywojennym Kowno stało się de facto (choć nie de iure) siedzibą władz państwowych. Z prowincjonalnego miasteczka przekształciło się w miasto na skalę regionu. Tu miały swą siedzibę ośrodki naukowe, gospodarcze, bankowe i kulturalne Litwy. Zorganizowano Uniwersytet im. Witolda Wielkiego, konserwatorium oraz Szkołę Sztuki. Powstał teatr dramatyczny, oraz pierwsza na Litwie rozgłośnia radiowa. rozgłośnia W 1940 r. Kowno liczyło 160 tys. mieszkańców (w ciągu dwudziestu lat niepodległości liczba mieszkańców wzrosła dwukrotnie). To tutaj (a nie w Wilnie) "sejm ludowy" proklamował samolikwidację państwa i przyłączenie się do ZSRR. W czasie okupacji niemieckiej w mieście swą siedzibę miały władze hitlerowskie. W tzw. forcie kowieńskim Niemcy urządzili obóz koncentracyjny (KL Kauen), w którym zgładzono około 100,000 Żydów i Cyganów.

Zabytki

Cyganów
- ruiny zamku kowieńskiego (XIII-XIV wiek)
- archikatedra św. Piotra i Pawła
- kościół Św. Jerzego
- kościół Jezuitów
- zespół architektoniczny Pożajście
- ratusz miejski zwany "Białym Łabędziem" (XVI wiek)
- pałac Massalskiego
- Dom Perkuna (XVI w.)

Linki zewnętrzne


- [http://www.kaunas.lt/ Strona internetowa miasta Kowna (w jęz. litewskim i angielskim)]
- [http://maps.google.com/maps?ll=54.908981,23.935776&spn=0.190875,0.468361&t=k&hl=en Zdjęcie satelitarne z Google Maps] Zdjęcia:
- [http://www.dera.za.pl/zdjecia/kowno/01.htm Kościół p.w. św. Trójcy]
- [http://www.dera.za.pl/zdjecia/kowno/05.htm Skwer z pomnikiem poety Maironiusa]
- [http://www.dera.za.pl/zdjecia/kowno/09.htm Zamek]
- [http://www.dera.za.pl/zdjecia/kowno/12.htm Rynek, kamieniczki]
- [http://www.dera.za.pl/zdjecia/kowno/21.htm Kościół p.w. św. Witolda-ołtarz główny]
- [http://www.dera.za.pl/zdjecia/kowno/10.htm Dom Perkuna]
- [http://www.dera.za.pl/zdjecia/kowno/07.htm Ratusz]
- [http://www.dera.za.pl/zdjecia/kowno/04.htm Katedra]
- [http://dnmt2.republika.pl/wb2_litwa06.html Kilka zdjęc m.in. Kowna] Kategoria:Miasta Litwy ko:카우나스 ja:カウナス

1939


- 1939 ko:1939년 ms:1939 ja:1939年 simple:1939 th:พ.ศ. 2482

1940


- 1940 ko:1940년 ms:1940 ja:1940年 simple:1940 th:พ.ศ. 2483

Katyń

Katyń (po rosyjsku Катынь) - miejscowość w Rosji 20 km na zachód od Smoleńska (N 31°00'00" / E 55°00'00"), nad Dnieprem. W pobliskim lesie zwanym Kosogory, leżącym na terenach NKWD, od lat 30. XX wieku dokonywano mordów na ofiarach czystek politycznych Stalina, w tym również zbrodni katyńskiej na internowanych polskich oficerach. Kategoria:II wojna światowa - Polska Kategoria:Rosja

1944


- 1944 ko:1944년 ms:1944 ja:1944年 simple:1944 th:พ.ศ. 2487

Warszawa

Warszawa (ang. Warsaw, niem. Warschau, fran. Varsovie) jest miastem w centralnej Polsce, od 1596 stolicą Polski, a także ważnym ośrodkiem naukowym, kulturalnym, politycznym oraz gospodarczym. W Warszawie mieści się siedziba parlamentu, prezydenta i władz centralnych. Warszawa jest największym miastem Polski. Warszawa jest także stolicą województwa mazowieckiego, siedzibą najważniejszych urzędów państwowych, a także ważnym centrum gospodarczym, kulturalnym i naukowym.

Geografia

Położenie

Warszawa jest położona w środkowym biegu Wisły na Nizinie Środkowomazowieckiej (Kotlina Warszawska) na średniej wysokości 100 m n.p.m. Lewobrzeżna część miasta jest w większości położona na Skarpie Wiślanej. Na terenie miasta znajduje się kilka wzgórz, w większości sztucznie usypanych przez człowieka. Miasto rozciąga się po obu stronach Wisły, w odległości około 350 kilometrów od Karpat i Morza Bałtyckiego. [http://maps.google.com/maps?ll=52.182353,21.077271&spn=0.324773,0.836266&t=k&hl=en Warszawa z satelity]

Klimat

Klimat Warszawy jest kontynentalny wilgotny. Średnia temperatura roczna oscyluje wokół 8 stopni Celsjusza (-3 °C w styczniu i 19 °C w lipcu). Roczna suma opadów nie przekracza 550 mm a najwilgotniejszym miesiącem roku jest lipiec.

Historia

Historia Warszawy opisana jest w osobnym artykule. osobnym artykule]

Nazwa miasta

Nazwa miasta pochodzi od formy dzierżawczej imienia Warsz (skróconej formy imienia Warcisław), czyli Warszowa lub Warszewa. Popularna etymologia wywodzi nazwę od imion rybaka Warsa i wiślanej syreny Sawy.

Najważniejsze momenty

Sawy Warszawa przechodziła w swej historii różne momenty dramatyczne, w niektórych okresach miasto podupadało. Było wielokrotnie niszczone, rabowane przez najeźdźców, ponosiło dotkliwe straty materialne i ludzkie. Najważniejsze momenty historyczne to:
- przeniesienie stolicy do Warszawy
- potop szwedzki
- insurekcja kościuszkowska
- powstanie listopadowe i styczniowe
- I wojna światowa i odzyskanie niepodległości przez Polskę
- II wojna światowa i powstanie warszawskie
- odbudowa ze zniszczeń po II wojnie światowej

Znani warszawiacy

:Poniższa część artykułu przedstawia listę nazwisk znanych osób urodzonych w Warszawie lub związanych z nią. :::Zobacz też: prezydenci Warszawy prezydenci Warszawy
- Marcello Bacciarelli (1731-1818), włoski malarz, od 1765 w Warszawie
- Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944), poeta, legenda Powstania Warszawskiego
- Miron Białoszewski (1922-1983), poeta, prozaik i dramaturg
- Bernardo Bellotto (1721-1780), włoski pejzażysta, od 1767 w Warszawie
- Eugeniusz Bodo (1899-1943?), aktor i piosenkarz
- Juliusz Erazm Bolek (1963), poeta, prozaik, dramaturg, krytyk, dziennikarz
- Jan Brzechwa (1898-1966), poeta, satyryk i tłumacz
- Zbigniew Brzeziński (1928), doradca prezydenta Jimmyego Cartera
- Fryderyk Chopin (1810-1849), kompozytor i pianista
- Maria Curie-Skłodowska (1867-1934), badaczka radioaktywności, laureatka Nagrody Nobla
- Lucyna Ćwierczakiewiczowa (1829-1901), autorka pierwszej polskiej książki kucharskiej
- Konstanty Ildefons Gałczyński (1905-1953), poeta i satyryk
- Wojciech Gerson (1831-1901), malarz
- Aleksander Gierymski (1850-1901), malarz
- Maksymilian Gierymski (1846-1874), malarz
- Samuel Goldwyn (1879-1974), producent filmowy, jeden z twórców potęgi kina amerykańskiego
- Witold Gombrowicz (1904-1969), pisarz i dramaturg
- Stanisław Grzesiuk (1918-1963), pisarz, bard warszawskiego Czerniakowa
- Abraham Joshua Heschel (1907-1972), żydowski teolog i filozof
- Agnieszka Holland (1948), reżyser
- Adam Jarzębski (ok. 1590-1649), kompozytor i skrzypek, autor pierwszego przewodnika po Warszawie
- Jacek Kaczmarski (1957-2004), poeta i pieśniarz
- Lech Kaczyński (1949), polityk, od 18 listopada 2002 roku prezydent Warszawy
- Ryszard Kapuściński (1932), pisarz i dziennikarz
- Stefan Kisielewski (Kisiel) (1911-1991), kompozytor, krytyk i publicysta
- Krzysztof Kieślowski (1941-1996), reżyser
- Hugo Kołłątaj (1750-1812), mąż stanu, publicysta, jeden z twórców Konstytucji 3 maja
- Władysław Kopaliński (ur. 1907), leksykograf i publicysta
- Janusz Korczak (1878 lub 1879-1942), pisarz, publicysta, pedagog, obrońca praw dzieci
- Tadeusz Kotarbiński (1886-1981), filozof
- Krystyna Krahelska (1914-1944), poetka
- Leopold Kronenberg (1812-1878), bankier i przedsiębiorca, założyciel Szkoły Głównej Handlowej
- Ryszard Kukliński (1930-2004), szpieg CIA podczas zimnej wojny
- Szymon Laks (1901-1983), kompozytor
- Bolesław Leśmian (1878-1937), poeta, tłumacz
- Stanisław Herakliusz Lubomirski (1642-1702), poeta, filozof i mąż stanu, fundator licznych założeń architektonicznych w Warszawie
- Witold Lutosławski (1913-1994), kompozytor
- Adam Michnik (1946), redaktor naczelny Gazety Wyborczej, jeden z czołowych organizatorów opozycji demokratycznej w PRL
- Emil Młynarski (1870-1935), dyrygent i kompozytor, współzałożyciel Filharmonii Warszawskiej
- Jan Piotr Norblin (1745-1830), malarz
- Zygmunt Noskowski (1846-1909), kompozytor
- Andrzej Panufnik (1914-1991), kompozytor i dyrygent
- Icchok Lejb Perec (1851-1915), prozaik, poeta i dramaturg żydowski
- Bolesław Prus (1847-1912), prozaik
- Władysław Reymont (1867-1925), pisarz, laureat Nagrody Nobla
- Wacław Sierpiński (1882-1969), matematyk
- Józef Simmler (1823-1868), malarz
- Antoni Słonimski (1895-1976), poeta i publicysta
- Stefan Starzyński (1893-1943), prezydent Warszawy w okresie Kampanii wrześniowej 1939, zamordowany przez Niemców w Dachau
- Stanisław Staszic (1755-1826), działacz społeczny, filozof, pisarz i publicysta, jeden z twórców Konstytucji 3 maja
- Władysław Szpilman (1911-2000), kompozytor, pianista i autor pamiętników
- Karol Szymanowski (1882-1937), kompozytor
- Władysław Tatarkiewicz (1886-1980), filozof
- Julian Tuwim (1894-1953), poeta, tłumacz i publicysta
- Tylman van Gameren (1632-1706), niderlandzki architekt, jeden z najwybitniejszych twórców architektury warszawskiej
- Jerzy Waldorff (1910-1999), publicysta, krytyk i działacz społeczny
- Stefan Wiechecki (Wiech) (1896-1979), pisarz i dziennikarz opisujący warszawski folklor
- Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) (1885-1939), pisarz, malarz i fotograf
- Bogdan Wojdowski (1930-1994), prozaik, krytyk i publicysta
- Witold Wojtkiewicz (1879-1909), malarz

Ludność Warszawy na przestrzeni dziejów

Witold Wojtkiewicz na starej pocztówce]] pocztówce]
- 1700: 30 000
- 1792: 120 000
- 1800: 63 000
- 1830: 139 000
- 1850: 163 000
- 1882: 383 000
- 1900: 686 000
- 1925: 1003 000
- 1939: 1 300 000
- 1945: 422 000 (dane na wrzesień)
- 1956: 1 000 000
- 1960: 1 139 200
- 1970: 1 315 600
- 1975: 1 436 100
- 1980: 1 596 100
- 1990: 1 611 800
- 2003: 1 689 600 (31 grudnia)

Dzisiejsza Warszawa

Samorząd

2003 Wraz z transformacją ustroju w kraju odradza się warszawski samorząd. Po wielu publicznych dyskusjach 18 maja 1990 roku Sejm uchwala ustawę o ustroju Warszawy. 27 maja w demokratycznych wyborach samorządowych mieszkańcy Warszawy wybrali swoich przedstawicieli do siedmiu gmin-dzielnic. Na prezydenta Rada m.st. Warszawy wybrała urbanistę Stanisława Wyganowskiego, który pełnił już tę funkcję od 27 stycznia 1990 roku na mocy decyzji premiera Tadeusza Mazowieckiego. Warszawa po 56-letniej przerwie uzyskała szansę rozwoju zgodnego z wolą swoich mieszkańców. Po raz kolejny Warszawa staje się tematem obrad Sejmu, który 25 marca 1994 roku uchwala ustawę o ustroju miasta stołecznego wprowadzającą w stolicy podział na 11 niezależnych gmin. Pomimo ciągłych zmian legislacyjnych Warszawa przeżywa gwałtowny wzrost gospodarczo-inwestycyjny. W kwietniu 1995 r. zostaje uruchomione Metro Warszawskie. Powstają nowe obiekty biurowe, centra handlowe, osiedla mieszkaniowe. Miasto staje się najbardziej atrakcyjnym, w tej części Europy, miejscem inwestowania światowych kapitałów. Po kolejnej nowelizacji tzw. Ustawy Warszawskiej, Warszawa w 2002 roku stała się jednolitą gminą na prawach powiatu, która jest częścią województwa Mazowieckiego składającą się z 18 jednostek pomocniczych, tj. dzielnic. Pierwszym prezydentem Warszawy według nowego ustroju został Lech Kaczyński.

Podział administracyjny

Od kwietnia 1994 Warszawa była związkiem komunalnym 11 gmin: Warszawa-Centrum, Warszawa-Białołęka, Warszawa-Targówek, Warszawa-Rembertów, Warszawa-Wawer, Warszawa-Wilanów, Warszawa-Ursynów, Warszawa-Włochy, Warszawa-Ursus, Warszawa-Bemowo, Warszawa-Bielany. W wyniku reform wprowadzonych przez tzw. Ustawę warszawską, od 27 października 2002 Warszawa stanowi tylko jedną gminę na prawach powiatu. Dotychczasowe gminy mają status dzielnic. Ponadto granice Warszawy poszerzyły się o niezależną dotychczas gminę Wesoła. Obecnie Warszawa podzielona jest na 18 okręgów administracyjnych zwanych dzielnicami. Każda z nich posiada ograniczone kompetencje samorządowe: Wesoła Wesoła Najważniejszymi miejscowościami podmiejskimi są: Wesoła
- Pruszków (53 000)
- Legionowo (50 600)
- Otwock (44 000)
- Wołomin (36 500)
- Nowy Dwór Mazowiecki (27 518)
- Piaseczno (25 200)
- Grodzisk Mazowiecki (24 900)
- Piastów (23 700)
- Marki (19 000)
- Ząbki (20 363)
- Zielonka (16 454)
- Radzymin (18 398)
- Kobyłka (16 300)
- Ożarów Mazowiecki (10 663)
- Brwinów (11 500)
- Milanówek (15 000)
- Konstancin-Jeziorna (16 800)
- Józefów (14 800)
- Sulejówek (17 600)
- Raszyn (gmina 19 000)
- Łomianki (13 600) Zobacz również: aglomeracja warszawska

Prezydent

Prezydent m. st. Warszawy jest wybierany bezpośrednio przez mieszkańców stolicy na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. (Dz.U.02.113.984), jednak jego zastępcy nie pochodzą z wyboru. Do prerogatyw prezydenta należą m.in. zarządzanie własnością miejską oraz nadzorowanie pracy wszystkich podległych mu samorządów dzielnicowych - zakres obowiązków określa tzw. Ustawa warszawska z 15 marca 2002 r.(Dz.U.02.41.361). Obecnym prezydentem Warszawy jest Lech Kaczyński.

Rada Miasta

Ustawa warszawska zniosła poprzednio istniejące gminy i ustanowiła w Warszawie jeden organizm miejski na prawach powiatu miejskiego, zarządzanego przez Radę Miasta. W jednoizbowej Radzie Miasta Warszawy zasiada 60 rajców. Wybierani są w wyborach bezpośrednich i proporcjonalnych co cztery lata. Podobnie jak większość innych organów samorządu, Rada Miasta dzieli się na komisje, których zadaniem jest nadzór nad poszczególnymi dziedzinami życia. Decyzje Rady podejmowane są zwykłą większością głosów, a następnie przesyłane Prezydentowi do akceptacji. Jeśli prezydent zawetuje uchwałę, Rada Miasta ma 30 dni na rozpatrzenie veta oraz przyjęcie poprawek większością 2/3 głosów. Każda z 18 dzielnic Warszawy posiada własną Radę dzielnicy. Pełnią one funkcje doradcze oraz zarządzają szkołami i własnością miejską na podległym im obszarze. Na czele Rady stoi Przewodniczący, ponadto wybiera ona burmistrza spośród kandydatów przedstawionych przez prezydenta.

Demografia

burmistrz burmistrz Na dzień 30 września 2003 Warszawę zamieszkiwało 1.689.648 osób, w tym 908.814 kobiet i 780.834 mężczyzn. W poszczególnych dzielnicach liczebność mieszkańców przedstawiała się nastepująco:
- Mokotów - 231.552
- Praga Pd - 187.845
- Wola - 146.328
- Ursynów - 137.716
- Bielany - 137.270
- Śródmieście - 136.956
- Targówek - 123.232
- Bemowo - 105.030
- Ochota - 93.192
- Praga Pn - 74.304
- Białołęka - 64.010
- Wawer - 63.297
- Żoliborz - 50.934
- Ursus - 44.312
- Włochy - 39.405
- Rembertów - 21.751
- Wesoła - 18.482
- Wilanów - 14.032 Najgęściej zaludnione było Śródmieście (8772 osób/km²), a najrzadziej - Wilanów (355 osób/km²). Średnia dla całego miasta to 3258 osób/km².

Transport

2003 Pomimo zniszczeń powstałych w wyniku II wojny światowej, powstania warszawskiego i powojennych rozbiórek już odbudowanych kamienic, jedynie kilka ciągów komunikacyjnych zostało poszerzonych i dostosowanych do dużego natężenia ruchu samochodowego. Dlatego jednym z głównych zadań miasta jest rozwój sieci transportu miejskiego, która może stać się alternatywą dla prywatnego transportu samochodowego. powstania warszawskiego

Tranzyt

Warszawa nie posiada obwodnicy, a większość ruchu na osi wschód-zachód odbywa się przez środek miasta. Obecnie trwają prace nad dwiema takimi obwodnicami. Pierwsza z nich - Obwodnica Etapowa Warszawy - ma prowadzić ruch tranzytowy ulicami przelotowymi w odległości około 10 kilometrów od centrum. Jej elementami są dwa mosty: Most Toruński (Gen. Grota-Roweckiego) i nowooddany Most Siekierkowski. Most Siekierkowski Druga z obwodnic ma stać się częścią autostrady A2 (Berlin-Moskwa) oraz drogi ekspresowej S7 (Gdańsk-Kraków). Aktualnie toczą się dyskusje na temat przebiegu planowanej autostrady. Najprawdopodobniej, mimo protestów części mieszkańców, zostanie ona poprowadzona w tunelu pod południową dzielnicą miasta - Ursynowem. Jej oddanie do użytku planowane jest na lata 2008-2010. Patrz: Główne ciągi komunikacyjne Warszawy

Lotniska

Warszawa posiada jeden międzynarodowy port lotniczy Warszawa-Okęcie, zlokalizowany zaledwie 10 km od ścisłego centrum miasta. Obsługuje on ponad 6 milionów pasażerów rocznie oraz ponad 60 połączeń krajowych i zagranicznych dziennie. Jest to obecnie największy port lotniczy w Polsce. Aktualnie toczą się rozmowy na temat otwarcia drugiego portu lotniczego dla Warszawy. Najprawdopodobniej zostanie on przystosowany z istniejących już lotnisk wojskowych na północ lub zachód od miasta. Istnieje także aktywnie używane lotnisko Warszawa-Babice (znane wśród warszawiaków jako lotnisko na Bemowie). Korzysta z niego Aeroklub Warszawski, Lotnicze Pogotowie Ratunkowe, a także wielu właścicieli mniejszych samolotów i śmigłowców prywatnych.

Komunikacja miejska

System komunikacji miejskiej w Warszawie składa się z linii autobusowych, tramwajowych oraz metra. Wszystkie zrzeszone są w [http://www.ztm.waw.pl/index.php Zarządzie Transportu Miejskiego]. Dodatkowe linie, głównie podmiejskie, zarządzane są przez firmy prywatne.

Autobusy

Warszawa ma około 2.603 kilometrów linii autobusowych, po których kursuje 1.659 autobusów. Głównym węzłem komunikacyjnym jest przystanek Dworzec Centralny, który jest też głównym punktem przesiadkowym miasta. ZTM prowadzi obecnie 176 linii autobusowych, z czego 14 kursuje między północą a godziną 5 rano. Dodatkowe linie otwierane są z okazji świąt. Najczęściej kursuje linia E-4, która w porannym szczycie co 3 minuty łaczu os. Nowodwory ze stacją metra Pl. Wilsona. Autobusy stacjonują w zakładach T6 "Redutowa", T7 "Woronicza", T9 "Chełmska", T10 "Ostrobramska", T11 "Kleszczowa", oraz T13 "Stalowa". Warszawskie linie autobusowe obsługiwane są równiez przez ajentów, którzy wykonują kursy na zlecenie ZTM. Ajentami są PKS Grodzisk Mazowiecki oraz firmy Mobilis, Connex oraz ITS Michalczewski. Wszystkie należące do ZTM linie autobusowe mają trzycyfrowe numery. Pierwsza cyfra numeru oznacza rodzaj linii:
- 1.. - linie zwykłe
- 2.. - linie specjalne (zastępcze, cmentarne itp.)
- 3.. - linie zwykłe okresowe
- 4.. - linie przyśpieszone okresowe
- 5.. - linie przyśpieszone
- 6.. - linie nocne
- 7.. - linie podmiejskie
- 8.. - linie podmiejskie okresowe Występują także linie ekspresowe, które wyjątkowo zamiast trzech cyfr mają literę "E-" oraz numer.

Tramwaje Warszawskie

Pierwszą linię tramwajową otwarto w Warszawie 11 grudnia 1866. 26 marca 1908 wszystkie linie tramwajów konnych zostały zelektryfikowane. W okresie międzywojennym tramwaje znacjonalizowano i wybudowano wiele nowych linii, które jednak uległy zniszczeniu w latach II wojny światowej. Po wojnie część z nich odbudowano, jednak większość uległa likwidacji. Obecnie spółka Tramwaje Warszawskie posiada 863 wagony i około 470 kilometrów torów. Po Warszawie jeździ na stałe 29 linii, z czego jedna nocna. Dodatkowe linie działają w okresie ważnych świąt (jak na przykład linie cmentarne w okresie Wszystkich świętych).

Trolejbusy

Ostatnia Warszawska linia trolejbusowa (linia 51) z Dworca Południowego (obecnie stacja metra "Wilanowska") do Piaseczna, została skasowana w 1995.

Metro i Szyb