:: wikimiki.org ::

Aleksander Aleksandrow

Aleksander Aleksandrow

Aleksander Wasiliewicz Aleksandrow (Александр Васильевич Александров) (1 kwietnia 1883 - 8 lipca 1946) to rosyjski kompozytor. Profesor konserwatorium w Moskwie. Komponował pieśni, kantaty i utwory na chór. Najbardziej jest znany jako kompozytor hymnu ZSRR czyli dzisiejszego hymnu Federacji Rosyjskiej. W 1928 założył i przez wiele lat kierował słynnym, istniejącym do dzisiaj "Chórem Aleksandrowa". Aleksandrow, Aleksander Wasiljewicz ja:アレクサンドル・アレクサンドロフ

1 kwietnia

- imieniny: Grażyna, Hugo, Katarzyna, Teodora, Tomisław i Zbigniew
- Prima aprilis
- Cypr - Dzień EOKA
- Iran - Święto Republiki Islamskiej
- San Marino - Inwestytura nowego Regenta

- 1578 - William Harvey, angielski anatom i fizjolog (zm. 1657)
- 1697 - Abbé Prévost, francuski pisarz (zm. 1763)
- 1730 - Salomon Gessner, szwajcarski poeta (zm. 1788)
- 1750 - Hugo Kołłątaj, polski mąż stanu, publicysta polityczny (zm. 1812)
- 1753 - Joseph de Maistre, francuski filozof (zm. 1821)
- 1755 - Anthelme Brillat-Savarin, francuski pisarz (zm. 1826)
- 1776 - Sophie Germain, francuska matematyczka (zm. 1831)
- 1815 - Otto von Bismarck, niemiecki polityk (zm. 1898)
- 1837 - Jorge Isaacs, kolumbijski pisarz (zm. 1895)
- 1858 - Gaetano Mosca, włoski prawnik, socjolog, politolog i historyk (zm. 1941)
- 1865 - Richard Zsigmondy, austriacki chemik (zm. 1929)
- 1866 - Ferruccio Busoni, włoski pianista i kompozytor (zm. 1924)
- 1868 - Edmond Rostand, francuski dramatopisarz (zm. 1918)
- 1873 - Siergiej Rachmaninow, rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent (zm. 1943)
- 1875 - Edgar Wallace, angielski pisarz (zm. 1932)
- 1883 - Aleksander Aleksandrow, rosyjski kompozytor (zm. 1946)
- 1887 - Leonard Bloomfield, amerykański językoznawca (zm. 1949)
- 1900 - Wincenty Granat, polski duchowny katolocki, teolog i filozof (zm. 1979)
- 1902 - Józef Mackiewicz, polski pisarz i publicysta (zm. 1985)
- 1906 - Aleksander Jakowlew, rosyjski konstruktor lotniczy (zm. 1989)
- 1908 - Abraham Maslow, amerykański psycholog (zm. 1970)
- 1920 - Toshirô Mifune, japoński aktor (zm. 1997)
- 1925 - Wojciech Jerzy Has, polski reżyser (zm. 2000)
- 1926 - Anne McCaffrey, amerykańska pisarka science-fiction
- 1929 - Milan Kundera, czeski pisarz
- 1933 - Claude Cohen-Tannoudji, francuski fizyk
- 1940 - Wangari Maathai, kenijska działaczka ekologiczna, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla
- 1950 - Samuel Alito, amerykański prawnik
- 1957 - Katarzyna Grochola, polska pisarka
- 1966 - Konrad T. Lewandowski, polski pisarz science fiction i fantasy
- 1981 - Bjørn Einar Romøren, norweski skoczek narciarski

- 1204 - Eleonora Akwitańska, królowa francuska (ur. ok. 1122)
- 1205 - Almaryk II, król Cypru i Jerozolimy (ur. ok. 1155)
- 1455 - Zbigniew Oleśnicki, polski polityk, kardynał (ur. 1389)
- 1548 - Zygmunt I Stary, wielki książę litewski i król Polski (ur. 1467)
- 1872 - Hugo von Mohl, niemiecki botanik (ur. 1805)
- 1901 - François-Marie Raoult, francuski chemik i fizyk (ur. 1830)
- 1904 - Otto von Böhtlingk, niemiecki indianista (ur. 1815)
- 1917 - Scott Joplin, amerykański kompozytor i pianista (ur. 1868)
- 1922 - Karol I, cesarz austriacki (ur. 1887)
- 1939 - Anton Makarenko, radziecki pedagog i pisarz (ur. 1888)
- 1947 - Jerzy II, król Grecji (ur. 1890)
- 1952 - Ferenc Molnár, węgierski pisarz, dramaturg i dziennikarz (ur. 1878)
- 1965 - Helena Rubinstein, amerykańska założycielka firmy kosmetycznej polskiego pochodzenia (ur. 1870)
- 1966 - Flann O'Brien, irlandzki pisarz (ur. 1911)
- 1968 - Lew Landau, rosyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (ur. 1908)
- 1976 - Max Ernst, niemiecki rzeźbiarz i malarz (ur. 1891)
- 1976 - Werner Karl Heisenberg, niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (ur. 1901)
- 1984 - Marvin Gaye, amerykański piosenkarz (ur. 1939)
- 1986 - Erik Bruhn, duński tancerz i choreograf (ur. 1928)
- 1987 - Henri Cochet, francuski tenisista (ur. 1901)
- 1991 - Martha Graham, amerykańska tancerka i choreograf (ur. 1894)
- 1994 - Robert Doisneau, francuski fotoreporter (ur. 1912)

- 1656 - Król Jan II Kazimierz złożył we lwowskiej katedrze śluby, obierając Matkę Boską Częstochowską za patronkę i Królową Polski i zapowiedział walkę z najazdem szwedzkim aż do zwycięstwa.
- 1683 - Cesarz Leopold I zawarł z Janem III Sobieskim przymierze skierowane przeciwko Turcji.
- 1848 - Komitet Narodowy Polski zniósł część obowiązków chłopskich wobec dworów.
- 1900 - Podpoznańskie miejscowości: Łazarz, Wilda i Jeżyce zostały przyłączone do Poznania.
- 1919 - Powołano Główny Urząd Miar.
- 1919 - W poznańskim Ogrodzie Botanicznym (dziś Park Wilsona) otwarto Palmiarnię.
- 1930 - PLL LOT uruchomił pierwsze połączenie międzynarodowe.
- 1935 - Powstała Mała Orkiestra Polskiego Radia.
- 1945 - Stalowa Wola uzyskała prawa miejskie.
- 1981 - Wprowadzono reglamentację mięsa, wędlin i cukru.

- 286 - Cesarz Dioklecjan uznał swego towarzysza broni Maksymiana augustem i dał mu władzę nad zachodnią częścią cesarstwa rzymskiego.
- 1605 - Leon XI został wybrany papieżem.
- 1814 - W Fontainebleau doszło do abdykacji cesarza Napoleona I i jego pożegnania z wojskiem.
- 1916 - W Bułgarii został wprowadzony kalendarz gregoriański.
- 1918 - W Wielkiej Brytanii utworzono Royal Air Force (Królewskie Siły Powietrzne).
- 1924 - Adolf Hitler został skazany na 5 lat więzienia za próbę zamachu stanu.
- 1934 - Kanonizowano Jana Bosko.
- 1941 - ZSRR i Jugosławia zawarły pakt o przyjaźni.
- 1945 - II wojna światowa: rozpoczęła się inwazja wojsk amerykańskich na wyspę Okinawę.
- 1951 - Utworzono Mossad, izraelską organizację wywiadowczą.
- 1955 - Cypryjska organizacja EOKA dokonała zamachu bombowego na budynki brytyjskiej administracji na wyspie.
- 1960 - Wystrzelono pierwszego w historii satelitę meteorologicznego, TIROS 1.
- 1979 - Proklamowano Islamską Republikę Iranu. kwietnia 01 ko:4월 1일 ja:4月1日 simple:April 1 th:1 เมษายน

8 lipca

- imieniny: Adrian, Adrianna, Chwalimir, Edgar, Elżbieta, Eugeniusz, Falibor, Kilian i Wirginia.
-

- 1490 - Albrecht Hohenzollern, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (zm. 1568)
- 1621 - Jean de La Fontaine, poeta francuski, bajkopisarz (zm. 1695)
- 1766 - Dominique-Jean Larrey, chirurg francuski (zm. 1842)
- 1838 - Ferdinand von Zeppelin, pionier niemieckiego lotnictwa (zm. 1917)
- 1839 - John D. Rockefeller, amerykański przemysłowiec, założyciel Standard Oil (zm. 1937)
- 1857 - Alfred Binet, psycholog francuski (zm. 1911)
- 1877 - Elin Pelin, pisarz bułgarski (zm. 1949)
- 1885 - Ernst Bloch, filozof niemiecki (zm. 1977)
- 1893 - Marceli Nowotko, działacz polskiego ruchu robotniczego (zm. 1942)
- 1895 - Igor Tamm, fizyk rosyjski (zm. 1971)
- 1900 - George Antheil, kompozytor amerykański (zm. 1959)
- 1906 - Philip Johnson, amerykański architekt i publicysta (zm. 2005)
- 1908 - Nelson Rockefeller, polityk amerykański (zm. 1979)
- 1924 - Elisabeth Kübler-Ross, lekarka amerykańska (zm. 2004)
- 1925 - Marco Cé, włoski hierarcha katolicki, kardynał, emerytowany patriarcha Wenecji
- 1927 - John Ashbery, poeta amerykański
- 1930 - Franciszek Starowieyski, polski malarz i grafik
- 1938 - Jerzy Kamas, polski aktor
- 1961 - Andrew Fletcher, współzałożyciel Depeche Mode i Client
- 1981 - Anastazja Myskina, tenisistka rosyjska

- 1153 - bł. Eugeniusz III, papież (ur. ? )
- 1623 - Grzegorz XV, papież (ur. 1554)
- 1695 - Christiaan Huygens, holenderski matematyk, fizyk oraz astronom (ur. 1629)
- 1770 - Suzuki Harunobu, japoński malarz (ur. 1725)
- 1784 - Torbern Olof Bergman, szwedzki chemik (ur. 1735)
- 1796 - Adam Naruszewicz, polski poeta i historyk, jezuita (ur. 1733)
- 1822 - Percy Bysshe Shelley, angielski poeta romantyczny (ur. 1792)
- 1932 - Aleksander Grin, rosyjski pisarz (ur. 1880)
- 1943 - Jean Moulin, przywódca francuskiego ruchu oporu w czasie II wojny światowej (ur. 1899)
- 1845 - Andrew Jackson, siódmy prezydent USA (ur. 1767)
- 1946 - Aleksander Aleksandrow, rosyjski kompozytor (ur. 1883)
- 1946 - Józef Mehoffer, polski malarz i grafik (ur. 1869)
- 1978 - Osman Lins, brazylijski pisarz (ur. 1924)
- 1979 - Shinichiro Tomonaga, japoński fizyk (ur. 1906)
- 1979 - Robert Burns Woodward, amerykański chemik (ur. 1917)
- 1985 - Simon Kuznets, amerykański ekonomista (ur. 1901)
- 1987 - Gerardo Diego, hiszpański poeta (ur. 1896)
- 1994 - Kim Ir Sen, przywódca Korei Północnej (ur. 1912)
- 2001 - Ernst Baier, niemiecki łyżwiarz figurowy (ur. 1905)
- 2005 - Eugeniusz Priwiezieńcew, polski aktor (ur. 1946)

- 1343 - Kazimierz III Wielki zawarł z zakonem krzyżackim pokój kaliski.
- 1659 - Armia polsko-kozacko-tatarska pod wodzą Iwan Wyhowskiego zwyciężyły wojska rosyjskie w bitwie pod Konotopem.
- 1822 - Powstała komisja śledcza do zbadania sprawy Waleriana Łukasińskiego i jego tajnej organizacji Towarzystwo Patriotyczne.
- 1933 - Polska przystąpiła do tzw. bloku złotego. Szwajcaria, Belgia, Holandia, Włochy i Polska, pod przewodnictwem Francji dążyły do dalszego utrzymania waluty opartej na złocie.
- 1944 - Rząd na emigracji upoważnił Delegaturę Rządu i Komendę Główną AK do ogłoszenia powstania w Warszawie.
- 1980 - Rozpoczął się strajk w Świdniku w zakładach WSK zapoczątkowujący falę strajków w Polsce i przemiany polityczne.

- 1497 - Vasco da Gama wyruszył z portu w Lizbonie w poszukiwaniu drogi morskiej do Indii
- 1709 - Piotr Wielki zadał pod Połtawą decydującą klęskę Karolowi XII i jego sojusznikowi hetmanowi Mazepie.
- 1815 - Ludwik XVIII powrócił do Paryża.
- 1997 - Węgry, Czechy i Polska zostały zaproszone do przystąpienia do NATO. lipiec 08 ko:7월 8일 ja:7月8日 simple:July 8 th:8 กรกฎาคม

Rosja

Federacja Rosyjska (Российская Федерация, Rossijskaja Federacija), lub Rosja (Россия, Rossija) – państwo rozciągające się od wschodniej Europy poprzez północną część Azji aż po Ocean Spokojny. Rosja jest największym państwem na świecie, jej powierzchnia jest prawie dwa razy większa od Stanów Zjednoczonych czy Chin. Pod względem liczby ludności zajmuje 7. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii i Pakistanie) W ZSRR Rosja (czyli Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka, w skrócie RFSRR) pełniła rolę dominującą, od 1991 roku jest samodzielnym państwem. Rosja graniczy z Norwegią, Finlandią, Estonią, Łotwą, Białorusią, Ukrainą, Gruzją, Azerbejdżanem, Kazachstanem, Chinami, Mongolią, Koreą Północną oraz Litwą i Polską (z dwiema ostatnimi poprzez obwód kaliningradzki). Rosja graniczy także z kilkoma państwami poprzez Morze Bałtyckie, Morze Czarne i Morze Kaspijskie. Ponieważ większość terytorium, ludności i produkcji przemysłowej ZSRR była w Rosji, po upadku ZSRR Rosja nadal pełni ważną rolę w polityce światowej. Kraj ten należy do G8, mimo że jego produkt krajowy brutto, ważony parytetem siły nabywczej, jest znacznie mniejszy od PKB Chin czy Indii ^{http://skocz.pl/vlf 1}. Rosja została oficjalnie włączona do G7 w roku 1998 nie ze względu na znaczenie ekonomiczne, lecz z przyczyn politycznych; był to wyraz wdzięczności dla prezydenta Jelcyna za przeprowadzenie reform gospodarczych w Rosji i za jego neutralną postawę wobec rozszerzenia NATO na wschód, co dało G7 + Rosję. G8 utworzono już za rządów Władimira Putina wraz z polepszaniem się w tym czasie sytuacji ekonomicznej w Rosji. Widać wyraźną różnicę między obecną pozycją Rosji a czasami zimnej wojny, kiedy ZSRR był jednym z dwóch światowych supermocarstw. Obecnie Rosja jest uważana za światowe mocarstwo, posiadające argumenty w postaci dużych sił zbrojnych i zasobów ropy naftowej i gazu, co wykorzystuje do kształtowania polityki w państwach w obrębie Wspólnoty Niepodległych Państw.

Ustrój polityczny

Państwo federacyjne o prezydenckim systemie rządów; I 1918–25 XII 1991 p.n. Ros. FSRR, od 30 XII 1922 w składzie ZSRR, od 12 VI 1990 suwerenna, od 17 IV 1992 używa 2 równorzędnych nazw Rosja i Federacja Rosyjska. Współtwórczyni (wraz z Białorusią i Ukrainą) utworzonej 8 XII 1991 Wspólnoty Niepodległych Państw. Zgodnie z konstytucją, zaaprobowaną w referendum z 12 XII 1993, głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 4-letnią kadencję; prezydent ma szerokie uprawnienia w zakresie władzy ustawodawczej (prawo wydawania dekretów z mocą ustawy) i władzy wykonawczej (jest m.in. gwarantem konstytucji, praw i swobód obywatelskich, nacz. dowódcą sił zbrojnych oraz arbitrem w sprawach między władzą centralną i regionalną). Organem władzy ustawodawczej jest 2-izbowy parlament — Zgromadzenie Federalne, składający się z izby wyższej — Rady Federacji i izby niższej — Dumy Państwowej. W skład Rady Federacji wchodzi 178 czł. (po 2 przedstawicieli z każdego z 89 podmiotów federacji: po 1 reprezentancie władzy ustawodawczej i wykonawczej). Duma Państwowa składa się z 450 deputowanych wybieranych na 4-letnią kadencję w wyborach powszechnych (225 mandatów zostaje obsadzonych w okręgu federalnym na podstawie systemu proporcjonalnego z list partyjnych, 225 — w okręgach 1-mandatowych). Zgodnie z dekretem prezydenta z 12 X 1993 wybory do Zgromadzenia Narodowego na pierwszą 2-letnią kadencję przeprowadzono 12 XII 1993; następne wybory na 4-letnią kadencję do obu izb parlamentarnych odbyły się 17 XII 1995. Organem władzy wykonawczej jest rząd, na którego czele stoi przewodniczący (premier) powoływany przez prezydenta w uzgodnieniu z Dumą Państw.; członków rządu mianuje prezydent na wniosek premiera. Republiki wchodzące w skład Federacji Rosyjskiej mają własne konstytucje i organy władzy ustawodawczej oraz wykonawczej. Więcej - Ustrój polityczny Rosji.

Przestrzeganie praw i swobód

Wolność i demokracja: W raporcie Freedom in the World 2005, ogłoszonym przez Freedom House, Rosja znalazła się w kategorii państw „Bez wolności” ze wskaźnikiem 5,5 w 7-stopniowej skali ^{[http://www.freedomhouse.org/research/freeworld/2005/essay2005.pdf Freedom in the World 2005 (s. 21)]}. Raport Freedom in the World jest efektem monitorowania przez organizację Freedom House zmian w zakresie respektowania i ochrony przez władze państwowe praw politycznych (swoboda działalności konkurencyjnych partii polit., wolne wybory) i wolności obywatelskich (religijnych, etnicznych, ekonomicznych, językowych, praw kobiet i rodziny, wolności osobistych, wolności prasy, przekonań i stowarzyszeń) w 192 krajach i 14 największych terytoriach zależnych i spornych. Raport ocenia państwa i terytoria w skali od "1" (najlepszy) do "7" (najgorszy) i kwalifikuje do jednej z 3 kategorii: "Wolne", "Częściowo wolne" i "Bez wolności" Raporty są opracowywane od 1972 r. Wolność prasy i mediów:
- w raporcie Freedom of the Press 2005 (Freedom House) Rosja znalazła się w kategorii państw „Bez wolności” na 145 miejscu na 194 (razem min. z Afganistanem, Bangladeszem, Kamerunem i Etiopią, tuż przed Nepalem i Irakiem) ze wskaźnikiem 68 w 100-stopniowej skali ^{[http://www.freedomhouse.org/research/pressurvey/allscore2005.pdf "Freedom of the Press 2005"], [http://www.freedomhouse.org/research/pressurvey/pfmap2005.pdf mapa wolności prasy]}
- w rankingu Press Freedom Index 2004 organizacji Reporterzy bez granic, Rosja jest na 140 miejscu na 167 (daleko za: Etiopią 112. i Ruandą 113., przed Uzbekistanem 142. i Białorusią 144): ^{[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=11715 ranking 2004]}. Prezydent Putin jest zaliczany przez tę organizację do "Prześladowców wolności prasy", tj. do grona głów państw, dyktatorów, przywódców religijnych i szefów grup militarnych na świecie, odpowiedzialnych za pogwałcenie wolności mediów przez stosowanie cenzury, uwięzienie, porwania, torturowanie a nawet przypadki mordowania dziennikarzy ^{([http://www.rsf.org/article.php3?id_article=13622 artykuł])}. System penitencjarny: Rosyjskie Gławnoje Uprawlienie Ispołnienija Nakazanii (GUIN) - Główny Zarząd Wykonania Kar - jest drugą co do wielkości (po amerykańskiej) machiną penitencjarną na świecie. W więzieniach przetrzymywanych jest ponad osiemset tysięcy osób, GIUN składa się [dane z 2005 roku] z 765 obozów, 598 zakładów przemysłowych i 70 gospodarstw rolnych, z roczną produkcją o wartości 16 miliardów rubli. System penitencjarny w Rosji zatrudnia 350 tysięcy osób. Ponad 38% skazańców to recydywiści. Ponad 150 tysięcy więźniów choruje na gruźlicę i AIDS, w latach 2003-2004 zmarło lub popełniło samobójstwo ok. 1600 osób. W Rosji maja miejsce masowe samookaleczenia więźniów: w lipcu 2005 roku ok. 300 łagierników z kolonii karnej w Lgowie podcielo sobie żyły. Niedługo potem w ich ślady poszli więźniowie z jednego z łagrów w obwodzie omskim, a we wrześniu osadzeni spod Uljanowska. Ponadto w sierpniu i wrześniu w kilku więzieniach urządzono masowe głodówki. We wszystkich przypadkach więźniowie skarżyli się na bicie przez strażników, zamykanie w karcerach, nieuzasadnione ograniczanie racji żywnościowych i odmawianie prawa do widzeń. Nawet rosyjska prokuratura potwierdziła sporą część tych zarzutów. Wielu obrońców praw człowieka uważa jednak, że zmorą wielu rosyjskich skazanych są nie represje strażników, lecz brak nadzoru władz więziennych. Strażnicy często oddają część władzy nad obozem grypsującym więźniom i zadowalają się brakiem buntów i ucieczek. Kiedy trzeba, popierają więziennych mafiosów i siłą, ograniczaniem posiłków lub pozbawianiem widzeń wymuszają posłuszeństwo skazanych z niższych szczebli obozowej hierarchii.

Partie polityczne

Podział administracyjny

:Patrz: podział terytorialny Rosji W skład Federacji Rosyjskiej wchodzi [http://www.gov.ru/main/regions/regioni-44.html 89 równoprawnych podmiotów] (członków; od 01.12.2005 - 88 podmiotów), w tym:
- 21 republik
- 6 krajów (od 01.12.2005 7 krajów)
- 49 obwodów (od 01.12.2005 48 obwodów)
- 2 miasta federalne – Moskwa, Sankt-Petersburg
- 1 obwód autonomiczny
- 10 okręgów autonomicznych (od 01.12.2005 9 okręgów autonomicznych).

Strefy czasowe

Strefy czasowe
- Czas moskiewski - 2 rosyjska strefa czasowa UTC () +3:00, czas letni UTC +4:00
- 1 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski-2, UTC +1:00, czas letni UTC +2:00 (Kaliningrad)
- 3 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+1, UTC +4:00, czas letni UTC +5:00 (Samara/Iżewsk)
- 4 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+2, UTC +5:00, czas letni UTC +6:00 (Jekaterynburg/Perm)
- 5 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+3, UTC +6:00, czas letni UTC +7:00 (Nowosybirsk/Omsk)
- 6 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+4, UTC +7:00, czas letni UTC +8:00 (Krasnojarsk/Tomsk)
- 7 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+5,UTC +8:00, czas letni UTC +9:00 (Irkuck/Ułan-Ude)
- 8 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+6, UTC +9:00, czas letni UTC +10:00 (Czita/Jakuck)
- 9 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+7, UTC +10:00, czas letni UTC +11:00 (Władywostok)
- 10 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+8, UTC +11:00, czas letni UTC +12:00 (Magadan/Kołyma)
- 11 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+9, UTC +12:00, czas letni UTC +13:00 (Pietropawłowsk Kamczacki/Anadyr) Na górę strony

Demografia

Statystyki demograficzne

Według Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organization, WHO), 2003:
- Oczekiwana długość życia w chwili urodzenia: Rosja zajmuje 48 miejsce w Europie (na 52, łącznie z azjatyckimi państwami b. ZSRR). W całej populacji: 65 lat, w tym: mężczyźni 58 lat, kobiety 75 lat. Polska: 28., odpowiednio: 75, 71, 79 lat. [http://www3.who.int/whosis/country/compare.cfm?language=english&country=rus&indicator=strLEX0Both2003,strLEX0Male2003,strLEX0Female2003 WHO1]
- Pod względem oczekiwanej długości życia mężczyzn, Rosja jest na 50 miejscu w Europie (na 52). Polska: 28. [http://www3.who.int/whosis/country/compare.cfm?language=english&country=RUS&indicator=strLEX0Both2003,strLEX0Male2003,strLEX0Female2003&order_by=strLEX0Male2003&order=DESC WHO2]
- Śmiertelność chłopców poniżej 5 roku życia: 15 miejsce w Europie (18 na 1000; dziewczynki 14 na 1000). Polska 25., odpowiednio: 7 i 9 na 1000. [http://www3.who.int/whosis/country/compare.cfm?language=english&country=rus&indicator=strMortChildMale2003,strMortChildFemale2003 WHO3]
- Śmiertelność dorosłych mężczyzn (15-59 lat): 1 miejsce w Europie (480 na 1000; kobiety 182 na 1000). Polska: 20., 202 na 1000; kobiety 81 na 1000. [http://www3.who.int/whosis/country/compare.cfm?language=english&country=rus&indicator=strMortAdultMale2003,strMortAdultFemale2003 WHO4]
- Oczekiwane dalsze trwanie życia w zdrowiu osób w wieku 60 lat (2002): 48 miejsce w Europie na 52. Mężczyźni: 10,1 lat, kobiety 14,2 lat. Polska: 28., mężczyźni: 17,3 lat, kobiety: 22,17 lat. [http://www3.who.int/whosis/country/compare.cfm?language=english&country=RUS&indicator=strHALE60Male2002,strHALE60Female2002 WHO5]

Geografia

Duże zróżnicowanie ukształtowania powierzchni. Terytorium Rosji obejmuje północną i środkową część Niziny Środkowoeuropejskiej, północny Kaukaz, Ural, prawie całą Syberię oraz Daleki Wschód. Większe miasta Rosji: Moskwa, Sankt Petersburg, Nowosybirsk, Niżny Nowogród, Jekaterynburg, Samara, Omsk, Czelabińsk, Kazań, Perm, Ufa, Rostów nad Donem i Wołgograd. :Zobacz też: miasta w Rosji.

Roślinność

Roślinność i gleby układają się równoleżnikowo, wyróżnia się 4 zasadnicze strefy: :1) tundrową, zajmującą ok. 25% powierzchni, pozbawioną drzew, rosną tu głównie mchy, porosty, na południu zarośla karłowate. Rozwinięta hodowla reniferów. Strefa ta przechodzi stopniowo w lasotundrę porosłą karłowatymi drzewami (modrzewiem lub brzozą), gdzie hoduje się bydło i uprawia małe poletka ziemniaków, kapusty, rzodkiewki. :2) leśną, zajmującą ok. 60% powierzchni i ok. 80% wszystkich lasów kraju. W jej skład wchodzą głównie drzewa iglaste (85%), z dominacją modrzewia (tzw. tajga modrzewiowa typowa dla wschodniej Syberii, na wschód od Jeniseju), oraz drzewa liściaste, z dominacją brzozy (15% powierzchni), występujące głównie w centralnej części kraju oraz na Syberii Zachodniej, gdzie tworzą kompleks tzw. białej tajgi. Obszar bardzo dobrych gleb (czarnoziemów), ok. 40% powierzchni stanowią grunty orne. Dominuje tu uprawa pszenicy, buraka cukrowego, kukurydzy. :3) stepową - brak roślinności drzewiastej, występują gleby kasztanowe i czarnoziemy. Grunty orne stanowią ponad połowę powierzchni. Uprawia się pszenicę, kukurydzę, słonecznik. :4) subtropikalną, obejmującą wybrzeże Morza Czarnego, gdzie występuje roślinność śródziemnomorska.

Historia

:Patrz: historia Rosji.

Gospodarka

Rosja w rankingach

1) Wskaźnik Rozwoju Społecznego 2005 (uwzględniający dane z roku 2003) (Human Development Index, UNDP): Rosja zajęła 62. miejsce na 177, w grupie krajów średnio rozwiniętych, za Kubą, Meksykiem, Bułgarią i Libią, tuż przed Brazylią i Rumunią. (Polska 36. w grupie krajów wysoko rozwiniętych). 2) Wskaźnik Jakości Życia 2004 (Quality of Life Index, The Economist): 105. miejsce na 111 (Polska 48.). Rosja znalazła się bezpośrednio za Botswaną, tuż przed Uzbekistanem, Tadżykistanem i Nigerią [http://www.economist.com/media/pdf/QUALITY_OF_LIFE.pdf ranking, s. 4]). 3) Wskaźnik Wolności Gospodarczej 2005 (Index of Economic Freedom): w dorocznym raporcie Heritage Foundation i "Wall Street Journal", Rosja została zakwalifikowana do grupy państw "w zasadzie bez wolnej gospodarki" i zajęła 124 miejsce (na 155), bezpośrednio za Indonezją i Rwandą, przed Rumunią i Kamerunem (Polska: 41.) [http://www.heritage.org/research/features/index/chapters/Executive_Summary.pdf Ranking od s. 9], [http://www.heritage.org/research/features/index/downloads/Index05_EconFreedomMAP.jpg mapa wolności gospodarczej na świecie]. 4) Wskaźnik Konkurencyjności Gospodarki
- 75 miejsce w rankingu 117 państw (Polska 51.) Światowe Forum Ekonomiczne: [http://www.weforum.org/site/homepublic.nsf/Content/Growth+Competitiveness+Index+rankings+2005+and+2004+comparisons Globalny Ranking Konkurencyjności 2005-2006]. Spadek o 5 pozycji w stosunku do 2004.
- 54 miejsce w rankingu 60 gospodarek (państw i regionów); Polska 57. IMD International: [http://www02.imd.ch/documents/wcc/content/overallgraph.pdf Światowy Rocznik Konkurencyjności 2005]. 5) Wskaźnik Percepcji Korupcji 2005 (Corruption Perceptions Index 2005, Transparency International): 126. miejsce na 158, razem z Albanią, Nigrem, i Sierra Leone (Polska: 70.) [http://www.transparency.org/cpi/2005/dnld/media_pack_en.pdf Ranking] 6) Wskaźnik Zaufania Inwestorów Zagranicznych 2004 (Foreign Direct Investment Confidence Index wg firmy konsultingowej A.T. Kearney): 11 miejsce (Polska: 12.) [http://www.atkearney.com/shared_res/pdf/FDICIOct_2004_S.pdf Ranking, s. 5]. 7) Wskaźnik Globalizacji, obrazujący stopień integracji państw i społeczeństw ze światem (Globalization Index 2005, A.T. Kearney i Foreign Policy Magazine): 52. miejsce na 62 (Polska 31.) [http://www.atkearney.com/shared_res/pdf/2005G-index.pdf Ranking, s. 4] 8) Światowy Wskaźnik Rozwoju Handlu Detalicznego, określający perspektywy rozwoju handlu (Global Retail Development Index, A.T. Kearney), Rosja zajmuje 1. miejsce na świecie (Polska 27.) [http://www.atkearney.com/shared_res/pdf/GRDI2004Monograph_S.pdf Ranking s. 2] 9) Produkt krajowy brutto
- Pod względem wielkości PKB Rosja jest:
- według jednych źródeł (2004) 10. gospodarką świata (Polska 24.): [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/rankorder/2001rank.html World Factbook]
- według innych źródeł (prognoza na 2005) 9. gospodarką świata (Polska 23.): [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_GDP_%28PPP%29 ang. Wikipedia za MFW],
- PKB na 1 mieszkańca (przy zachowaniu parytetu siły nabywczej) wynosi:
- wg jednych źródeł (2004) 9.800 USD (67 miejsce na świecie; Polska 12.000 USD, 57.) [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/rankorder/2004rank.html World Factbook]
- wg innych źródeł (prognoza na 2005): 11.209 USD (61 miejsce na świecie; Polska 13.275 USD, 51.) [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_GDP_%28PPP%29 ang. Wikipedia za MFW]
- Wzrost PKB (2004): 7,1% (Polska 5,3%) [http://www.worldbank.org.ru/ECA/Russia.nsf/ECADocByUnid/0CF40EF2E501A275C3256CD1002B7D90/$FILE/RER10_eng.pdf Bank Światowy, Russian Economic Report 2005 (RER), s. 2].
- W strukturze PKB (2003) udział rolnictwa wynosi 5%, przemysłu 34%, usług 61% (Polska odpowiednio: 3%, 31%, 66%) [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rs.html World Factbook] 10) Inflacja w 2004 wyniosła 11,7% wobec prognozowanych 10%. Gromadzenie znacznych środków walutowych w Funduszu Stabilizacyjnym uchroniło jednak Rosję przed jeszcze wyższą inflacją ([http://www.worldbank.org.ru/ECA/Russia.nsf/ECADocByUnid/0CF40EF2E501A275C3256CD1002B7D90/$FILE/RER10_eng.pdf RER, s. 7]). Polska: 3,5% [http://www.stat.gov.pl/wyniki_wstepne/inflacja/2004/12_04/index.htm GUS] 11) Bezrobocie (2004): 8,3% ([http://www.worldbank.org.ru/ECA/Russia.nsf/ECADocByUnid/0CF40EF2E501A275C3256CD1002B7D90/$FILE/RER10_eng.pdf RER, s.9]), co stanowi ok. 5,8 mln osób (Polska: 19,5 %, ok. 3 mln osób, [http://www.stat.gov.pl/dane_spol-gosp/praca_ludnosc/stopa_bezrobocia/index.htm GUS]). 12) Ludność poniżej minimum egzystencji: 17,8% [http://siteresources.worldbank.org/INTRUSSIANFEDERATION/Resources/mei_june2005.pdf Bank Światowy] (Polska: 12%, [http://www.stat.gov.pl/dane_spol-gosp/warunki_zycia/sytu_gosp_domo/2004/index.htm GUS]). ----

Eksport, import

Rosyjskimi towarami eksportowymi są: ropa naftowa, gaz ziemny, rudy żelaza i innych metali, drewno, węgiel kamienny, produkty rolnicze, stal i żelazo, broń, maszyny. Główne kierunki eksportu: Niemcy, Włochy, Chiny, Ukraina, Białoruś, Holandia, Szwajcaria, USA. Partnerzy importowi: Niemcy, Białoruś, Chiny, Ukraina, Włochy, USA, Francja. W 2004 wartość eksportu (183,2 mld USD) była prawie dwukrotnie większa od importu (94,8 mld USD) ^{([http://www.worldbank.org.ru/ECA/Russia.nsf/ECADocByUnid/0CF40EF2E501A275C3256CD1002B7D90/$FILE/RER10_eng.pdf RER, s. 21])}. Według SIPRI, Rosja jest największym na świecie eksporterem ciężkiej broni konwencjonalnej [http://www.caat.org.uk/information/facts-figures/faf-top-arms-exporters.php]. Ropa, gaz, metale i drewno stanowią ponad 80% eksportu, co powoduje dużą wrażliwość rosyjskiej gospodarki na wahania światowych cen surowców ^{([http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/rs.html The World Factbook 2005])}.

Inne informacje

Wyjątkowo wysokie ceny surowców w 2004 (np. cena ropy marki Urals w styczniu 2005 była prawie 2,5-krotnie wyższa, niż przed trzema laty) spowodowały wzrost dochodów budżetu. Powstała nadwyżka budżetowa (ponad 4% PKB; planowano 0,5%). Dzięki temu środki zgromadzone w Funduszu Stabilizacyjnym przekroczyły na koniec 2004 r. 18 mld USD, co pozwoliło na przedterminową spłatę długu wobec Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Trwają rozmowy o przedterminowej spłacie długu wobec Klubu Paryskiego [http://www.worldbank.org.ru/ECA/Russia.nsf/ECADocByUnid/0CF40EF2E501A275C3256CD1002B7D90/$FILE/RER10_eng.pdf źródło]. W 2005 w przetargach o koncesje na wydobywanie nośników energii i metali strategicznych mogą uczestniczyć jedynie firmy, w których przynajmniej 51% będzie stanowił kapitał rosyjski.

Kultura

Zobacz też

- projekt Polska.ru

Linki zewnętrzne

- [http://www.rosjapl.info/ RosjaPL.info - Niemal wszystko o Rosji]
- [http://www.matrioszka.info/ Matrioszka - O Rosji po polsku]
- [http://webcam.deili.info/pl,1,3 Webcam Kamery Internetowe Online w Rosji]
- [http://www.osw.waw.pl Ośrodek Studiów Wschodnich - analiza sytuacji na Wschodzie] Na górę strony Kategoria:Państwa Azji ! roa-rup:Rusii zh-min-nan:Lō·-se-a als:Russland ko:러시아 ms:Russia ja:ロシア simple:Russia th:สหพันธรัฐรัสเซีย

Moskwa

Moskwa (ros.: Москва [Maskvá]) - stolica i nawiększe miasto Rosji. Najważniejszy ośrodek gospodarczy i kulturalny kraju. Siedziba najwyższych władz państwowych w tym prezydenta Rosji. Jeden z najciekawszych ośrodków turystycznych Europy. Znajduje się tam Mauzoleum Lenina.

Geografia

Położenie

Moskwa położona jest nad rzeką Moskwą na wschodzie Europy. [http://maps.google.com/maps?q=moscow&spn=0.154435,0.210697&t=k&hl=en link http://www.maps.google.com]

Klimat

Moskwa leży w strefie klimatów umiarkowanych. Na terenie zachodniej Rosji panuje klimat kontynentalny z odmianą wybitnie kontynentalną.

Historia

:Historia Moskwy opisana jest w osobnym artykule. Ślady istniejących na terenie Moskwy osad pochodzą z IV-III wieku p.n.e., a pierwszy zapis dotyczący Moskwy z 1147. W 1156 z rozkazu Jurija Dołgorukiego wybudowano gród obronny. Od XIII wieku stolica niewielkiego księstwa, w 1237 zdobyta i zniszczona przez Batu-chana. W latach 1339-1340 wielki książę włodzimierski, Iwan I Kalita, przeniósł na stałe do Moskwy stolicę Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. Iwan I Kalita rozbudował moskiewską twierdzę (Kreml), otaczając ją nowymi wałami obronnymi. Miasto szybko przekształciło się w wielki ośrodek handlowy, rzemieślniczy, stało się centrum kultury ogólnoruskiej. W XVI w. kremlowską twierdzę otoczono murem, zachowanym do czasów współczesnych. Za czasów panującego w Moskwie w latach 1533-1584 Iwana IV Groźnego miasto otrzymało połączenie morskie, poprzez Morze Białe, z krajami Europy Zachodniej. Morze Białe W 1712 Piotr I przeniósł stolicę z Moskwy do Petersburga, nowo powstałego miasta nad Newą. Moskwa pozostała jednak centralnym ośrodkiem imperium i nadal się rozwijała. W 1755 z inicjatywy M. Łomonosowa założono w Moskwie pierwszy rosyjski uniwersytet. W 1812 Moskwę okupowała armia napoleońska, która, wycofując się po 35 dniach, spaliła miasto - zniszczeniu uległo 3/4 budynków. Po zniesieniu obowiązku pańszczyzny w 1861, rozpoczął się masowy napływ do miasta chłopów, powstawały liczne fabryki i zakłady przemysłowe. W marcu 1918 utworzony przez bolszewików rząd przeniósł swą siedzibę do Moskwy. Podczas II wojny światowej moskiewska bitwa ocaliła miasto. Po II wojnie światowej nadal się rozwijało. Po rozpadzie ZSRR i tzw. puczu sierpniowym (19-21 sierpnia 1991) Moskwa stała się stolicą Rosji, która w tym czasie proklamowała niepodległość.

Demografia

Historia populacji

Lata	Populacja	Lata	Populacja	Lata	Populacja
1400	40 000	1811	270 200	1912	1 617 157
1638	200 000	1813	215 000	1920	1 027 300
1710	160 000	1825	241 500	1926	2 101 200
1725	145 000	1840	349 100	1939	4 609 200
1738	138 400	1856	368 800	1959	6 133 100
1775	161 000	1868	416 400	1970	7 194 300
1785	188 700	1871	601 969	1979	8 142 200
		1888	753 459	1989	8 972 300
		1897	1 038 600	2002	10 383 000

Dzisiejsza Moskwa

Samorząd

Podział administracyjny

Sport

W Moskwie działają takie kluby piłkarskie jak: CSKA Moskwa, Lokomotiw Moskwa, Spartak Moskwa, Dynamo Moskwa, FK Moskwa. Na Łużnikach znajduje się pałac sportu. Rozgrywano tu m.in. Mistrzostwa świata w łyżwiarstwie figurowym 2005 oraz Letnie Igrzyska Olimpijskie w roku 1980.

Transport

Moskwa posiada cztery lotniska: Międzynarodowy Port Lotniczy Szeriemietowo, Międzynarodowy Port Lotniczy Wnukowo, Lotnisko Bykowo, Międzynarodowy Port Lotniczy Domedewo, system metra zapoczątkowany w 1935 roku (170 stacji), sieć tramwajów (elektrycznych 1899) i trolejbusów (1933). W Moskwie zarejestrowanych jest ok. 2,5 miliona samochodów. 1933]

Zobacz też

- Letnie Igrzyska Olimpijskie w Moskwie w 1980
- Bitwa pod Moskwą
- Galeria Trietiakowska Kategoria:Miasta Rosji Kategoria:Stolice państw Europy Kategoria:Podmioty Federacji Rosyjskiej zh-min-nan:Moskva ko:모스크바 ja:モスクワ simple:Moscow th:มอสโก

Kantata

Słowniczek terminologii muzycznej ---- Kantata - jest to wokalna niesceniczna forma muzyczna składająca się z wielu części w tym arii, recytatywów, duetów, ritornelów instrumentalnych i chórów. Kantaty są krótsze od oratoriów i charakteryzują się wysoką różnorodnością tematyczną tekstów (np. mitologiczne, religijne, epickie, itp.). Jej początki datuje się na XVII wiek, kiedy to pojawiła się ona jako świecki utwór solowy z towarzyszeniem instrumentu. Z biegiem czasu forma kantatowa rozwijała się w kilku ośrodkach muzycznych we Włoszech (Rzym, Wenecja, Bolonia, Neapol), by następnie rozpowszechnić się we Francji i w Niemczech, gdzie szczególną popularność zdobyła kantata kościelna wzbogacona elementami chorału protestanckiego. Najbardziej znanymi twórcami kantat byli Jan Sebastian Bach, Ludwig van Beethoven, Wolfgang Amadeusz Mozart, Franz Joseph Haydn, Stanisław Moniuszko , Arnold Schönberg, Anton Webern i Carl Orff. Kategoria:Formy wokalne ja:カンタータ

Chór (muzyka)

Chór - zespół muzyczny składający się z wokalistów wykonujący utwór jedno- lub wielogłosowy, a capella bądź z akompaniamentem. Wyróżnia się:
- chóry jednorodne - żeńskie, męskie lub dziecięce (gł. chłopięce)
- chóry mieszane Ze względu na ilość głosów chory dzieli się na:
- Chór jednogłosowy
- Chór dwugłosowy żeński - sopran i alt
- Chór dwugłosowy męski - tenor i bas
- Chór trzygłosowy żeński - gł. pierwszy (wyższy) sopran, drugi sopran i alt
- Chór trzygłosowy mieszany - gł. sopran, alt i tenor lub bas
- Chór czterogłosowy żeński - gł. pierwszy sopran, drugi sopran, pierwszy alt i drugi alt
- Chór czterogłosowy męski - gł. pierwszy tenor, drugi tenor, pierwszy bas, drugi bas
- Chór czterogłosowy mieszany - gł. sopran, alt, tenor i bas. Chóry bardziej złożone tworzy się zwielokrotniając głosy w poszczególnych rejestrach. W muzyce popularnej stosuje się cała gamę różnych składów chóralnych poczynając od duetów wokalnych (zwykle kobieta i mężczyzna), chórów trzygłosowych, pięciogłosowych itd. Zobacz boysband i girlsband.

Zobacz też

- Muzyka chóralna
- Skale instrumentów muzycznych Kategoria:wokalistyka

Hymn ZSRR

Gimn Sowietskogo Sojuza (Гимн Советского Союза) - hymn Związku Radzieckiego. Muzykę skomponował Aleksander Aleksandrow (była to muzyka do jego wcześniejszego utworu, Hymnu Partii Bolszewików, z niewielkimi tylko zmianami), zaś słowa napisali Siergiej Michałkow i Garold El-Registan. Hymn ten posiadał także oficjalne wersje we wszystkich językach republik ZSRR. Hymn pierwszy raz zaprezentowano 1 stycznia 1944 roku. Ponad dwa miesiące później, 15 marca 1944, utwór ten przyjęty został jako hymn Związku Radzieckiego. Po śmierci Stalina w 1953 r. hymn był wykonywany jedynie w wersji instrumentalnej - do roku 1977, kiedy Michałkow napisał na zlecenie Breżniewa nowy tekst. Usunięto odniesienia do Stalina - wers "Wychował nas Stalin w wierności ludowi" zamieniono na odnoszące się do Lenina słowa: "Do dzieła wielkiego porywał narody". Zwrotkę o zwycięstwach Armii Radzieckiej zastąpiła zwrotka poświęcona "nieśmiertelnym ideom komunizmu". Niewielkie zmiany zaszły także w refrenie. Po upadku ZSRR niepodległa Rosja przestała używać tego hymnu, zastąpiwszy go Pieśnią Patriotyczną M. Glinki. W roku 2000 z inicjatywy prezydenta Władimira Putina przywrócono jednakże melodię hymnu radzieckiego i przyjęto nowe słowa (zob. Hymn Państwowy Federacji Rosyjskiej).

Wersja pierwotna (1943)

Tłumaczenie

Hymn Związku Radzieckiego

Niezłomny jest związek republik swobodnych,
Ruś Wielka na setki złączyła je lat.
Niech żyje potężny jednością narodów,
Z ich woli stworzony nasz kraj - Związek Rad!

Chwała ci, Ojczyzno, tyś ziemia swobody,
Ludów przyjaźni ostoja i straż!
Sztandar radziecki, sztandar ludowy,
Drogą zwycięstwa niech kraj wiedzie nasz!

Skroś burze świeciło nam słońce swobody,
Nas wiódł wielki Lenin, wskazywał nam cel,
Wychował nas Stalin w wierności ludowi,
Do wielkich zapalał nas trudów i dzieł!

Chwała ci, Ojczyzno, tyś ziemia swobody,
Ludów szczęścia ostoja i straż!
Sztandar radziecki, sztandar ludowy,
Drogą zwycięstwa niech kraj wiedzie nasz!

Okrzepła nam armia w bitewnym mozole.
Najeźdźców zmieciemy, zetrzemy ich ślad!
My w bitwach stanowim o losach pokoleń,
My sławą okryjem ojczysty Kraj Rad!

Chwała ci, Ojczyzno, tyś ziemia swobody,
Ludów sławy ostoja i straż!
Sztandar radziecki, sztandar ludowy,
Drogą zwycięstwa niech kraj wiedzie nasz!

Wersja z 1977

Tłumaczenie

Hymn Związku Radzieckiego

Zobacz też

- ZSRR
- godło ZSRR, flaga ZSRR

Odnośnik zewnętrzny

- [http://www.hymn.ru/ Archiwum hymn.ru] - zapisy dźwiękowe kilkudziesięciu wykonań hymnu ZSRR i Rosji w różnych wersjach językowych ZSRR Kategoria:ZSRR ko:소련찬가 ja:ソビエト連邦の国歌

1928

- 1928 ko:1928년 ja:1928年 nb:1928 simple:1928 th:พ.ศ. 2471

Lithium-Eisensulfid-Batterie

Die Lithium-Eisensulfid-Batterie beziehungsweise Lithium-Eisensulfid-Zelle ist ein galvanisches Element und zählt zu den nicht wiederaufladbaren Lithium-Batterien (Primärbatterien). Die Anode (negative Elektrode) besteht aus metallischem Lithium und die Kathode (positive Elektrode) besteht aus Eisensulfid. Der Elektrolyt ist eine Lösung von Lithiumiodid (LiI) in einem Gemisch aus organischen Lösungsmitteln. Die Nennspannung einer Zelle beträgt 1,5 V, deshalb kann sie als Ersatz für andere verbreitete Gerätebatterien (Alkali-Mangan-Batterie, Zink-Kohle-Batterie) dienen. Vorteile gegenüber diesen sind höhere Kapazität (insbesondere bei Entladungen mit hohen Strömen und bei tiefen Temperaturen) und längere Lagerfähigkeit. Nachteil ist der deutlich höhere Preis, der durch die aufwändigere Konstruktion bedingt ist. 1979 wurden Lithium-Eisensulfid Knopfzellen als preisgünstige Alternative zu Silberoxid-Zink-Batterien für Uhren vorgestellt. Aufgrund des fallenden Preises für Silber wurden diese jedoch bald wieder vom Markt genommen. Rundzellen der Baugrößen Mignon (AA) und Micro (AAA) sind seit 1992 beziehungsweise 2004 erhältlich. Prototypen von Hochtemperatur-Lithium-Eisensulfid-Akkumulatoren zur Anwendung als Traktionsbatterie wurden in den 1970er/1980er Jahren am Argonne National Laboratory (Illinois, USA) entwickelt.

Elektrochemie

In der Lithium-Eisensulfid-Zelle liefern die Oxidation von Lithium und die Reduktion von Eisensulfid die elektrische Energie. Die theoretische Kapazität von Lithium beträgt 3,86 Ah/g, von Eisensulfid (FeS) 0,61 Ah/g und von Eisendisulfid (FeS₂) 0,89 Ah/g. Die in der Zelle ablaufenden Reaktionen sind komplex und werden im folgenden vereinfacht dargestellt. Beim Entladen wird in der Anode metallisches Lithium (Li) zu Lithium-Ionen oxidiert. Die Oxidationszahl von Lithium erhöht sich dabei von ±0 auf +I. Anodenreaktion:

4Li \rightarrow 4Li^+ + 4e^-

Beim Entladen wird in der Kathode Eisendisulfid (FeS₂) zu Eisen (Fe) und Sulfid-Ionen (S^2-) reduziert. Die Oxidationszahl von Eisen verringert sich dabei von +2 zu ±0, die (formale) Oxidationszahl von Schwefel verringert sich dabei von -I im Disulfid-Ion (S₂^2-) auf -II im Sulfid-Ion (S^2-). Alternativ kann auch Eisensulfid (FeS) als Kathodenmaterial verwendet werden. In diesem Fall wird bei der Entladung nur Eisensulfid zu Eisen reduziert. Die Oxidationszahl von Eisen verringert sich dabei von +2 zu +/-0. In der Praxis wird nur FeS₂ als Kathodenmaterial verwendet, da die Zellspannung und Kapazität in diesem Fall höher sind. Kathodenreaktion (FeS₂):

FeS_2 + 4e^- \rightarrow Fe + 2S^

Kathodenreaktion (FeS):

FeS + 2e^- \rightarrow Fe + S^

Die Gesamtreaktion kann wie folgt dargestellt werden: Gesamtreaktion (Li-FeS₂):

4Li + FeS_2 \rightarrow Fe + 2Li_2S

Gesamtreaktion (Li-FeS):

2Li + FeS \rightarrow Fe + Li_2S

Als Elektrolyt wird ein Gemisch verschiedener organischer Lösungsmittel (1,3-Dioxolan, 1,2-Dimethoxyethan) mit Lithiumiodid (LiI) verwendet.

Aufbau

Die im Handel erhältlichen zylindrischen Li-FeS₂ Rundzellen in den Baugrößen Micro (AAA) mit der IEC-Bezeichnung FR03 und Mignon (AA) mit der IEC-Bezeichnung FR6 sind sogenannte Wickelzellen. Das heißt, die Elektroden sind Folien und werden mit dem dazwischenliegenden mikroporösen Separator aus Polyethylen oder Polypropylen zu einer Rolle gewickelt. Die Anodenfolie besteht aus Lithium und die Kathodenfolie aus einem mit Eisendisulfid beschichteten metallischem Träger. Zum Schutz gegen einen externen Kurzschluss ist die Zelle mit einem Thermoschalter (PTC-Widerstand) ausgestattet. Aufgrund des hohen Stromflusses beim Kurzschluß erwärmt sich die Zelle stark. Wenn die Aktivierungstemperatur des Thermoschalters erreicht wird, nimmt sein Widerstand zu und der Stromfluss (und damit die Wärmeentwicklung) wird begrenzt.

Eigenschaften

Die Nennspanung der Lithium-Eisensulfid-Zelle beträgt 1,5 V. Die Leerlaufspannung liegt bei etwa 1,8 V. Die Lastspannung ist im Vergleich zu Alkali-Mangan-Zellen bei gleicher Belastung höher und die Entladekennline verläuft flacher. Dadurch erklärt sich die höhere Belastbarkeit und Kapazität von Lithium-Eisensulfid-Zellen im Vergleich zu Alkali-Mangan-Zellen bei Einsatz in Anwendungen mit hohem Strom- beziehungsweise Leistungsbedarf (beispielsweise Digitalkameras und Blitzgeräten). Je kleiner der Strom- beziehungsweise Leistungsbedarf der Anwendung, desto geringer wird der Vorteil der Lithium-Eisensulfid-Zelle. Lithium-Eisendisulfid-Zellen können im Temperaturbereich von etwa -40°C bis 60°C betrieben werden. Wie bei allen Batteriensystemen wird die tatsächlich entnehmbare Kapazität mit steigender Temperatur höher. Die Lithium-Eisensulfid-Batterie zeichnet sich durch sehr gute Lagerfähigkeit aus (laut Herstellerangaben 10-15 Jahre).

Siehe auch

- Galvanisches Element
- Batterie
- Lithium-Batterie
- Alkali-Mangan-Batterie
- Zink-Braunstein-Zelle

Literatur

- Lucien F. Trueb, Paul Rüetschi: Batterien und Akkumulatoren - Mobile Energiequellen für heute und morgen. Springer, Berlin 1998 ISBN 3-540-62997-1
- David Linden, Thomas B. Reddy (Hrsg.): Handbook of Batteries. 3. Auflage. McGraw-Hill, New York 2002 ISBN 0-071-35978-8 (in Englisch)

Weblinks

- [http://data.energizer.com/PDFs/l91.pdf Datenblatt Lithium-Eisendisulfid Zelle FR6] (Englisch)
- [http://data.energizer.com/PDFs/l92.pdf Datenblatt Lithium-Eisendisulfid Zelle FR03] (Englisch)
- [http://www.batteriesdigest.com/id384.htm Informationen zum Entladeverhalten und zur Lagerfähigkeit der Lithium-Eisendisulfid Zelle] (Englisch) Kategorie:Elektrische Energie Kategorie:Energiespeicher

hoteles amsterdam Pozycjonowanie sem opisy gg Pozycjonowanie

:: RELATED NEWS ::

Ozark National Forest
The Ozark National Forest is one of three National Forests in the State of Arkansas. The Ozark National Forest encompasses 1.2 million acres (4,900 km²) primarily in the scenic Ozark Mountains in northern Arkansas. The forest contains the tallest mountain in Arkansas, Mount Magazine, and Read More...

James Stanhope
James Stanhope, 1st Earl Stanhope (c. 1673—1721), English statesman and soldier, was the eldest son of Alexander Stanhope (d. 1707), a son of Philip Stanhope, 1st Earl of Chesterfield. Educated at Eton College and at Trinity College, Oxford, he accompanied his father, then British minister at

Cuban Solenodon

The Cuban Solenodon (known as the Almiqui in Cuba) (Atopogale cubana) is an insectivore native to Cuba, believed extinct until rediscovered in 2003 in the eastern mountains. 16-22 inches (40-55 centimeters) long from nose to tail, the Cuban Solenodon resembles a large brown rat with an extremely elongated snout and a long, naked, scaly tail.

J.P. Morgan Chase Tower, Houston
The 75-Story J.P. Morgan Chase Tower of Houston, Texas, formerly the Texas Commerce Tower, is the tallest building in Houston and Texas. It is also the 9th tallest building in the United States and is one of the tallest structures in the world. The tower was built in Dow

Texas Commerce Tower
The 75-Story J.P. Morgan Chase Tower of Houston, Texas, formerly the Texas Commerce Tower, is the tallest building in Houston and Texas. It is also the 9th tallest building in the United States and is one of the tallest structures in the world. The tower was built in Dow

Houston Chase Tower
The 75-Story J.P. Morgan Chase Tower of Houston, Texas, formerly the Texas Commerce Tower, is the tallest building in Houston and Texas. It is also the 9th tallest building in the United States and is one of the tallest structures in the world. The tower was built in Dow